Genel çerçeve
Bu kronoloji, bitkilerin sadece “sebze-meyve” olmadığını; tarım, devlet, ticaret, tıp, baharat, kıtlık ve gelecek gıda güvenliğiyle nasıl bağlantılı olduğunu gösterir.
Toplayıcılık bilgisi
İnsanlar yenebilir ot, kök, meyve, tohum ve yemişleri ayırt ederek hayatta kaldı.
Buğdayın evcilleşmesi
Bereketli Hilal’de buğday tarımı yerleşik yaşamın temel gıdalarından biri oldu.
Arpanın yayılması
Arpa hem ekmek hem bira hem de hayvan yemi olarak kullanıldı.
Mercimek ve baklagiller
Baklagiller protein sağlayarak tahıl temelli beslenmeyi tamamladı.
Pirinç tarımı
Asya’da pirinç sulak tarım sistemiyle büyük nüfusları besledi.
Darı ve kuraklık tarımı
Darı kurak alanlarda dayanıklı tahıl olarak öne çıktı.
Zeytin
Akdeniz’de zeytin yağ, ışık, ilaç ve yemek için değerlendi.
Üzüm
Üzüm meyve, kuru üzüm, sirke ve şarap üretimiyle yaygınlaştı.
Soğan ve sarımsak
Soğanlı bitkiler tat, dayanıklılık ve sağlık inançlarıyla önemli oldu.
Hurma palmiyesi
Mezopotamya ve Arabistan’da hurma enerji, lif ve ticaret ürünü oldu.
Susam
Susam yağı ve tohumu Mezopotamya’dan geniş alanlara yayıldı.
Elma ve armut bahçeleri
Meyve ağaçları yerleşik bahçe kültürünün parçası oldu.
Çay bitkisinin erken kullanımı
Çin çevresinde çay yaprağı tıbbi ve içecek amaçlı değerlendirilmeye başladı.
Baharat bitkileri
Tarçın, karabiber ve benzeri bitkiler uzun mesafe ticaretinde değer kazandı.
Mısırın Amerika’da yükselişi
Mısır bitkisi Mezoamerika’da ana gıda haline geldi.
Kakao kullanımı
Orta Amerika’da kakao içecek, ritüel ve değerli ürün olarak kullanıldı.
Patatesin Andlar’da önemi
Patates yüksek rakımda dayanıklı ve besleyici ürün oldu.
Kassava
Tropik Amerika’da manyok/kassava doğru işlemle yenebilir temel gıda oldu.
Şeker kamışı yayılımı
Şeker kamışı Asya’dan İslam dünyası ve Akdeniz’e yayıldı.
Kolomb değişimi
Patates, domates, mısır, biber ve kakao Eski Dünya mutfaklarını değiştirdi.
Domatesin Avrupa’ya girişi
Domatesin Avrupa’ya girişi örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Acı biberin Asya mutfaklarını değiştirmesi
Acı biberin Asya mutfaklarını değiştirmesi örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Patatesin Avrupa nüfusunu beslemesi
Patatesin Avrupa nüfusunu beslemesi örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Mısırın Afrika’ya yayılması
Mısırın Afrika’ya yayılması örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Kahve bitkisinin Yemen ve dünya ticareti
Kahve bitkisinin Yemen ve dünya ticareti örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Çayın imparatorluk ekonomisine dönüşmesi
Çayın imparatorluk ekonomisine dönüşmesi örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Şeker pancarı
Şeker pancarı örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Ayçiçeği
Ayçiçeği örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Yer fıstığı
Yer fıstığı örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Fındık
Fındık örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Ceviz
Ceviz örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Badem
Badem örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Kestane
Kestane örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Ispanak
Ispanak örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Pazı
Pazı örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Ebegümeci
Ebegümeci örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Isırgan otu
Isırgan otu örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Karahindiba
Karahindiba örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Semizotu
Semizotu örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Kuşkonmaz
Kuşkonmaz örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Enginar
Enginar örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Rezene
Rezene örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Kişniş
Kişniş örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Maydanoz
Maydanoz örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Nane
Nane örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Kekik
Kekik örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Adaçayı
Adaçayı örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Defne
Defne örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Safran
Safran örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Kimyon
Kimyon örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Sumak
Sumak örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Hardal
Hardal örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Roka
Roka örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Marul
Marul örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Lahana
Lahana örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Kale
Kale örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Brokoli
Brokoli örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Karnabahar
Karnabahar örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Havuç
Havuç örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Pancar
Pancar örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Turp
Turp örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Şalgam
Şalgam örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Tatlı patates
Tatlı patates örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Yer elması
Yer elması örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Bamya
Bamya örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Fasulye
Fasulye örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Nohut
Nohut örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Bezelye
Bezelye örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Soya fasulyesi
Soya fasulyesi örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Kinoa
Kinoa örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Amarant
Amarant örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Karabuğday
Karabuğday örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Yulaf
Yulaf örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Çavdar
Çavdar örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Tritikale
Tritikale örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Keten tohumu
Keten tohumu örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Chia
Chia örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Susam yeniden keşfi
Susam yeniden keşfi örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Hindistancevizi
Hindistancevizi örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Muz
Muz örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Mango
Mango örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Avokado
Avokado örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Nar
Nar örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
İncir
İncir örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Dut
Dut örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Keçiboynuzu
Keçiboynuzu örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Alıç
Alıç örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Kuşburnu
Kuşburnu örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Yaban mersini
Yaban mersini örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Böğürtlen
Böğürtlen örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Ahududu
Ahududu örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Kızılcık
Kızılcık örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Zeytinyağı kültürü
Zeytinyağı kültürü örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Turşuluk bitkiler
Turşuluk bitkiler örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Mantar değil bitki ayrımı
Mantar değil bitki ayrımı örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Zehirli bitki benzerleri
Zehirli bitki benzerleri örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Doğadan toplama güvenliği
Doğadan toplama güvenliği örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Yerel tohum hareketleri
Yerel tohum hareketleri örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Biyoçeşitlilik krizi
Biyoçeşitlilik krizi örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.
Kent bostanları
Kent bostanları örneği, yenilebilir bitkiler içinde somut bir teknik, kurum, malzeme veya ritüel kırılımı olarak öne çıktı.