Finans Sisteminde Bilinmesi Gereken 18 Somut Araç
Bankacılık ve finans tarihini anlamak için en temel araçlar ve günlük hayattaki karşılıkları.
Mevduat
Bankaya yatırılan para. Banka bunu güvenle saklar, ödeme hesabı olarak kullandırır ve bir kısmını krediye dönüştürür.
Kredi
Gelecekte geri ödeme sözüyle verilen para. Ev kredisi, ihtiyaç kredisi, işletme kredisi ve tarım kredisi bunun örnekleridir.
Faiz
Parayı zaman içinde kullanmanın bedeli. Kredi alan için maliyet, tasarruf eden için getiridir.
Tahvil
Devletin veya şirketin borçlanma senedi. Tahvil alan kişi borç verir ve faiz bekler.
Hisse senedi
Şirket ortaklık payı. Yatırımcı şirketin kârına ve zararına dolaylı biçimde ortak olur.
Kambiyo senedi
Uzak yerler arasında ödeme ve döviz hesabı yapmayı sağlayan eski ticari belge. Modern havale ve dış ticaret finansmanının atalarındandır.
Sigorta
Riskin küçük primlerle çok kişi arasında paylaşılmasıdır. Gemi, yangın, sağlık, hayat ve kredi sigortası gibi türleri vardır.
Vadeli işlem
Bir malı veya finansal varlığı gelecekte belirli fiyattan alma-satma sözleşmesidir. Buğday, döviz, petrol ve endekslerde kullanılır.
Opsiyon
Belirli fiyattan alma veya satma hakkıdır; zorunluluk değildir. Riskten korunma veya spekülasyon için kullanılır.
Fon
Çok sayıda yatırımcının parasını bir portföyde toplayan yapıdır. Hisse, tahvil, para piyasası veya endeks fonu olabilir.
Mortgage
Konutun teminat gösterildiği uzun vadeli ev kredisidir. Ailelerin ev sahibi olmasını kolaylaştırabilir ama aşırı genişlerse kriz yaratabilir.
Kredi kartı
Alışverişi anında yapıp ödemeyi sonradan kapatma imkânı verir. Kullanışlıdır ama bilinçsiz kullanımda borç yükü doğurur.
Securitization
Kredilerin paketlenip yatırımcılara menkul kıymet olarak satılmasıdır. Bankaya likidite sağlar ama riskin izlenmesini zorlaştırabilir.
Swap
İki tarafın faiz veya döviz yükümlülüklerini değiştirdiği sözleşmedir. Şirketler kur ve faiz riskini yönetmek için kullanır.
Dijital cüzdan
Telefon veya uygulama üzerinden ödeme yapmayı sağlar. Banka kartı, bakiye veya kripto varlıkla bağlantılı olabilir.
Kripto varlık
Blokzincir veya benzeri dijital kayıt üzerinde çalışan varlıktır. Bitcoin, Ethereum ve stablecoinler farklı amaçlara sahiptir.
CBDC
Merkez bankası tarafından çıkarılabilecek dijital paradır. Nakit paranın dijital karşılığı gibi düşünülür ama tasarımına göre etkisi değişir.
Yeşil tahvil
Çevre ve iklim projeleri için çıkarılan borçlanma senedidir. Yenilenebilir enerji ve enerji verimliliği projelerini finanse edebilir.