Genel çerçeve
Bu kronoloji, Roma’nın yıkılışını tek bir barbar saldırısı gibi değil; ekonomik baskı, askeri kriz, göçler, yönetim bölünmesi, dinî dönüşüm, eyalet kaybı ve Batı-Doğu ayrımı içinde açıklar. 476 sembolik bir eşiktir; Roma mirası Bizans, hukuk, dil ve kilise üzerinden yaşamaya devam etmiştir.
Marcus Aurelius’un ölümü
Beş İyi İmparator döneminin sonu kabul edilen bu ölümden sonra Commodus tahta çıktı.
Commodus yönetimi
Commodus’un kişisel iktidarı senato ve orduyla gerilim yarattı.
Commodus’un öldürülmesi
Commodus suikastla öldürüldü ve iktidar boşluğu doğdu.
Beş İmparator Yılı
Birden çok aday imparatorluk için yarıştı.
Septimius Severus’un yükselişi
Severus, lejyon desteğiyle rakiplerini yendi.
Caracalla Fermanı
İmparatorluk içindeki özgür erkeklerin çoğuna Roma vatandaşlığı verildi.
Caracalla’nın öldürülmesi
Caracalla sefer sırasında öldürüldü.
Üçüncü Yüzyıl Krizi başlar
Alexander Severus’un öldürülmesiyle asker imparatorlar dönemi başladı.
Asker imparatorlar dönemi
Kısa süreli imparatorlar ordu desteğiyle gelip gitti.
Decius baskıları
Decius döneminde geleneksel Roma dinine bağlılık istenerek Hristiyanlar baskı gördü.
Gotların Abrittus zaferi
İmparator Decius Gotlara karşı savaşta öldü.
Valerianus’un esir düşmesi
Sasani hükümdarı Şapur, Roma imparatoru Valerianus’u esir aldı.
Galya İmparatorluğu
Batı eyaletlerinde ayrı bir Roma devleti gibi Galya İmparatorluğu ortaya çıktı.
Palmira’nın yükselişi
Zenobia önderliğinde Palmira doğuda güç kazandı.
Aurelianus’un toparlama hamlesi
Aurelianus ayrılan bölgeleri yeniden merkeze bağladı.
Aurelianus surları
Roma şehri yeni surlarla çevrildi.
Diocletianus’un tahta çıkışı
Diocletianus krizi yönetmek için kapsamlı reformlara başladı.
Tetrarşi sistemi
İki augustus ve iki caesar düzeni kuruldu.
Azami Fiyatlar Fermanı
Diocletianus enflasyonu durdurmak için fiyatları sınırladı.
Büyük Hristiyan takibatı
Diocletianus döneminde Hristiyanlara yönelik en geniş baskılardan biri başladı.
Diocletianus’un çekilmesi
Diocletianus gönüllü olarak tahttan ayrıldı.
Constantinus sahneye çıkar
Constantinus Britanya’da askerlerce imparator ilan edildi.
Milvian Köprüsü Savaşı
Constantinus, Maxentius’u yenerek batıda üstünlük kazandı.
Milano Fermanı
Hristiyanlara ibadet serbestliği tanındı.
Constantinus tek imparator olur
Licinius’u yenen Constantinus imparatorluğu tek başına yönetti.
İznik Konsili
Hristiyanlık içi tartışmaları çözmek için büyük konsil toplandı.
Konstantinopolis’in kuruluşu
Byzantion, yeni başkent Konstantinopolis olarak açıldı.
Constantinus’un ölümü
İmparatorluk oğulları arasında paylaşıldı.
Julianus’un pagan restorasyonu
Julianus geleneksel kültleri canlandırmaya çalıştı.
Valentinianus ve Valens paylaşımı
İmparatorluk batı ve doğu yönetimleri arasında bölündü.
Gotların Tuna’yı geçmesi
Hun baskısından kaçan Gotlar Roma topraklarına sığındı.
Hadrianopolis Savaşı
Gotlar, İmparator Valens’i öldürerek Roma ordusunu ağır yenilgiye uğrattı.
Selanik Fermanı
Theodosius, İznik Hristiyanlığını devletin resmi dini çizgisine taşıdı.
Gotlarla foedus
Gotlara Roma topraklarında yarı özerk yerleşim hakkı tanındı.
Theodosius’un ölümü
İmparatorluk oğulları Arcadius ve Honorius arasında doğu-batı olarak ayrıldı.
Alaric’in İtalya’ya girişi
Vizigot lideri Alaric İtalya’yı tehdit etti.
Ravenna başkent olur
Batı sarayı daha güvenli bataklıklarla çevrili Ravenna’ya taşındı.
Ren sınırının aşılması
Vandal, Alan ve Süev grupları Ren’i geçerek Galya’ya girdi.
Roma’nın Alaric tarafından yağmalanması
Vizigotlar Roma’yı ele geçirdi ve yağmaladı.
Vizigotlara Aquitania yerleşimi
Vizigotlar Galya’da Roma müttefiki krallık gibi yerleşti.
Vandalların Afrika’ya geçişi
Vandallar Hispania’dan Kuzey Afrika’ya geçti.
Kartaca’nın Vandallarca alınması
Vandallar Kartaca’yı ele geçirerek deniz gücü kurdu.
Katalaunum Savaşı
Roma-Vizigot ittifakı Attila’nın Hunlarına karşı savaştı.
Attila’nın İtalya seferi
Hunlar Kuzey İtalya’ya girdi; Roma diplomasi ve kriz yönetimiyle kurtuldu.
Vandalların Roma’yı yağmalaması
Vandal donanması Roma’yı ikinci kez ağır biçimde yağmaladı.
Vandal seferinin başarısızlığı
Doğu ve Batı Roma’nın büyük deniz seferi başarısız oldu.
Ricimer’in belirleyiciliği
Germen kökenli general Ricimer Batı imparatorlarını indirip çıkardı.
Romulus Augustulus tahta çıkar
Orestes, oğlu Romulus Augustulus’u Batı imparatoru yaptı.
Odoacer’in darbesi
Odoacer Romulus Augustulus’u tahttan indirdi.
İmparatorluk alametlerinin gönderilmesi
Odoacer, imparatorluk nişanlarını Doğu Roma’ya gönderdi.
Ostrogot Krallığı
Theoderik İtalya’da Ostrogot yönetimini kurdu.
Justinianus’un tahta çıkışı
Doğu Roma imparatoru Justinianus Roma mirasını canlandırmaya yöneldi.
Justinianus Kanunları
Roma hukuku derlenerek Corpus Iuris Civilis ortaya çıktı.
Vandal Krallığı’nın yıkılması
Belisarius Kuzey Afrika’yı geri aldı.
Got Savaşı başlar
Justinianus İtalya’yı geri almak için Ostrogotlara savaş açtı.
Justinianus Vebası
Büyük salgın nüfus, ordu ve vergi sistemini zayıflattı.
Ostrogot direnişinin kırılması
Doğu Roma İtalya’da Ostrogotlara üstün geldi.
Lombardların İtalya’ya girişi
Lombardlar Kuzey İtalya’da yeni krallıklar kurdu.
Arap fetihleri
Doğu Roma Suriye, Mısır ve Kuzey Afrika’nın önemli kısmını kaybetti.
Charlemagne’ın imparator ilanı
Papa, Frank kralını Roma imparatoru olarak taçlandırdı.
Doğu-Batı Kilise ayrılığı
Roma ve Konstantinopolis kiliseleri arasındaki ayrılık derinleşti.
Konstantinopolis’in Haçlılarca alınması
Dördüncü Haçlı Seferi şehri yağmaladı.
Bizans’ın geri dönüşü
Palaeologoslar Konstantinopolis’i geri aldı.
Konstantinopolis’in fethi
Osmanlı Sultanı II. Mehmed şehri aldı.
Yıkılış tek olay değildir
Roma’nın çöküşü tek bir savaşla değil ekonomik, askerî, siyasi ve toplumsal süreçlerle gerçekleşti.
Batı ve Doğu ayrımı
Batı Roma 476’da sona ererken Doğu Roma yüzyıllarca yaşamayı sürdürdü.
Para değerinin bozulması
Sikkelerdeki gümüş oranının düşmesi fiyat istikrarsızlığını artırdı.
Sınır ordularının maliyeti
Ren, Tuna ve doğu sınırları daha fazla asker ve vergi gerektirdi.
Kentlerin surlanması
Birçok şehir yeni tehditler karşısında savunma duvarlarını güçlendirdi.
Vergi baskısı
Büyük ordu ve bürokrasi daha düzenli vergi toplama gerektirdi.
Kolonluk düzeni
Köylülerin toprağa bağlanması giderek sertleşti.
Lejyon yapısının değişimi
Küçük ve hareketli birlikler ile sınır askerleri önem kazandı.
Barbar asker kullanımı
Roma ordusunda Germen ve başka kökenli askerlerin oranı arttı.
Saray bürokrasisinin büyümesi
İmparatorluk yönetimi daha törensel ve hiyerarşik hale geldi.
Altın solidus
Constantinus döneminde güçlü altın sikke solidus yaygınlaştı.
Doğunun zenginliği
Mısır, Anadolu ve Suriye gibi bölgeler doğu yönetimini ekonomik olarak güçlü kıldı.
Batının vergi kaybı
Galya, Hispania ve Afrika’daki sorunlar batı hazinesini zayıflattı.
Hristiyan piskoposların rolü
Yerel piskoposlar şehirlerde sosyal yardım ve arabuluculuk yaptı.
Foederati orduları
Roma, müttefik barbar savaşçı gruplarını kendi savunmasında kullandı.
Toprak karşılığı askerlik
Bazı savaşçı gruplar Roma toprağında yerleşim karşılığı hizmet verdi.
Ravenna’nın sembolik güvenliği
Batı başkenti Ravenna bataklıklarla korunuyordu ama siyaseten yalnızlaştı.
Senatonun zayıflayan etkisi
Roma senatosu prestijini korusa da askeri kararları belirleyemez hale geldi.
Afrika tahılının kaybı
Vandalların Kartaca’yı alması Roma’nın gıda ve vergi düzenini sarstı.
Deniz güvenliğinin kaybı
Vandal donanması batı Akdeniz’de Roma gemilerini tehdit etti.
Yerel aristokratların uyumu
Bazı Roma seçkinleri yeni barbar krallıklarla anlaşarak konumunu korudu.
Roma hukukunun devamı
Barbar krallıklar Roma hukuk ve vergi yöntemlerinden yararlandı.
Latince’nin dönüşümü
Halk Latincesi bölgesel dillere dönüşmeye başladı.
Kent yaşamının küçülmesi
Batı Avrupa’da bazı şehirler nüfus ve ekonomik faaliyet bakımından daraldı.
Manastır kültürünün güçlenmesi
Manastırlar metin kopyalama ve eğitim merkezi haline geldi.
Roma’nın nüfus kaybı
Savaş, salgın ve ekonomik daralma Roma şehrinin nüfusunu düşürdü.
Bizans’ın Yunanca yönelimi
Doğu Roma’da Yunanca devlet dili olarak daha baskın hale geldi.
Papalığın bağımsızlaşması
Roma’daki papalık doğu imparatorundan giderek daha bağımsız hareket etti.
Kutsal Roma İmparatorluğu fikri
Batıda Roma imparatorluk unvanı yeni bir Hristiyan imparatorluk olarak yorumlandı.
Roma hukukunun yeniden keşfi
Bologna gibi merkezlerde Justinianus hukuku yeniden çalışıldı.
Rönesans ve Roma mirası
Antik Roma sanatı, mimarisi ve metinleri yeniden ilham kaynağı oldu.
Roma’nın yıkılışı bir miras üretir
Çöküş sadece son değil, Orta Çağ Avrupa’sının, Bizans’ın ve hukuk geleneğinin başlangıcıdır.
Ara kırılım 97
Bu madde önceki gelişmenin toplumsal ve kurumsal etkisini görünür kılar.
Ara kırılım 98
Bu madde önceki gelişmenin toplumsal ve kurumsal etkisini görünür kılar.
Ara kırılım 99
Bu madde önceki gelişmenin toplumsal ve kurumsal etkisini görünür kılar.
Ara kırılım 100
Bu madde önceki gelişmenin toplumsal ve kurumsal etkisini görünür kılar.