Genel çerçeve
Bu kronoloji Roma dünyasında seks ve cinselliği sansasyonel bir konu gibi değil, aile, yurttaşlık, kölelik, şehir ekonomisi, hukuk ve ahlak düzeni içinde ele alır. Fuhuşun görünür olduğu ama saygın kabul edilmediği; evliliğin soy ve mirasla bağlantılı olduğu; kölelik nedeniyle rıza meselesinin çok sorunlu olduğu özellikle vurgulanır.
Latin aile düzeni
Roma öncesi Latin topluluklarında evlilik, miras ve soy devamı aile hayatının merkezindeydi.
Roma’nın kuruluş efsanesi
Romulus ve Remus anlatısı, Roma’nın erkek savaşçı kardeşlik ve soy mitini güçlendirdi.
Etrüsk etkisi
Etrüsk sanatında ziyafet, eşler ve kadınların kamusal görünürlüğü Roma çevresini etkiledi.
Paterfamilias otoritesi
Ailenin erkek reisi mülk, evlilik ve hane üyeleri üzerinde geniş otoriteye sahipti.
Cumhuriyetin başlaması
Krallığın sonu ve cumhuriyetin doğuşu, yurttaşlık ve aile erdemi fikrini büyüttü.
On İki Levha Kanunları
Erken Roma hukukunda aile, miras, evlilik ve statü konuları yazılı hale geldi.
Patrici-pleb ayrımı
Sınıflar arası evlilik ve siyasal haklar toplumsal gerilimin konusu oldu.
Lex Canuleia
Patricilerle plebler arasında evlilik yasağı kaldırıldı.
Cum manu evlilik
Bazı evliliklerde kadın, babasının ailesinden çıkıp kocasının ailesine hukuken bağlanırdı.
Sine manu evlilik
Zamanla kadının kendi ailesiyle hukuki bağını koruduğu evlilik biçimi yaygınlaştı.
Çeyiz düzeni
Dos adı verilen çeyiz, evlilik ekonomisinin temel araçlarından biri oldu.
Akdeniz savaşları ve kölelik
Roma fetihleriyle köle sayısı arttı; hane, tarım ve eğlence ekonomisi köle emeğine dayandı.
Plautus komedileri
Roma komedilerinde köleler, metresler, pezevenkler ve genç aşıklar sık görülen tiplerdi.
Yunan lüksü tartışması
Roma seçkinleri Yunan kültürünü alırken zevk, ziyafet ve ahlak tartışmaları büyüdü.
Bacchanalia soruşturması
Roma Senatosu Bacchus törenlerini kamu düzeni ve ahlak tehdidi sayarak sınırladı.
Matrona ideali
Saygın evli kadın, sadakat, doğurganlık ve hane düzeniyle tanımlandı.
Meretrix kavramı
Roma’da ücret karşılığı cinsel hizmet veren kadınlar için meretrix terimi kullanıldı.
Lupanar ve sokak fuhuşu
Roma şehirlerinde genelevler, hanlar, tavernalar ve sokak çevreleri fuhuşla ilişkilendirildi.
İnfamia damgası
Fuhuş ve aracılık gibi işler hukuken ya da toplumsal olarak onur kaybıyla ilişkilendirildi.
Aedil denetimi
Bazı anlatılarda fuhuş yapanların şehir görevlileriyle kayıt/denetim ilişkisi olduğu belirtilir.
Toga giyen fahişe imgesi
Roma kaynaklarında fahişelerin matrona giysilerinden ayrışan kıyafetlerle anıldığı görülür.
Concubinatus
Resmi evlilik dışı ama süreklilik taşıyan birliktelikler Roma toplumunda biliniyordu.
Köle bedeninin mülk sayılması
Kölelerin rızası Roma hukukunda modern anlamda korunmuyordu.
Azatlı kadınların kırılgan statüsü
Azat edilen kadınlar özgürleşse de eski patronaj ilişkileriyle sınırlı kalabiliyordu.
Cicero ve ahlak dili
Cicero’nun metinleri Roma seçkinlerinin ahlak, erkeklik ve itibar kaygılarını yansıtır.
Catullus ve aşk şiiri
Catullus şiirlerinde tutku, kıskançlık, alay ve erkek onuru öne çıkar.
Cumhuriyet krizleri
İç savaşlar ve lider kültleri, aile bağlarını siyasal ittifak aracı haline getirdi.
Actium sonrası düzen
Augustus’un zaferiyle yeni rejim aile ahlakını devlet projesine dönüştürdü.
Lex Julia de adulteriis
Augustus döneminde zina kamu suçu haline getirildi.
Lex Julia de maritandis ordinibus
Evlenme ve çocuk sahibi olma seçkin sınıflar için siyasal-ahlaki görev gibi düzenlendi.
Ara Pacis aile imgesi
Augustus dönemi sanatında imparator ailesi düzenli ve doğurgan Roma modeli olarak sunuldu.
Julia’nın sürgünü
Augustus’un kızı Julia zina suçlamalarıyla sürgüne gönderildi.
Ovid’in Ars Amatoria’sı
Ovid’in aşk sanatı üzerine metni, Augustus ahlak düzeniyle gerilimli görüldü.
Caligula ve fuhuş vergisi
Kaynaklarda Caligula döneminde fuhuştan vergi alınması anlatılır.
Pompeii gündelik hayatı
Pompeii duvar yazıları, genelev işaretleri ve ev resimleri cinselliğin şehir dokusunda görünür olduğunu gösterir.
Pompeii lupanarı
Pompeii’deki ünlü genelev, küçük odalar ve duvar resimleriyle fuhuşun mekansal düzenini gösterir.
Graffiti ve fiyat notları
Pompeii yazıları bazen isim, alay, cinsel ün ve ücret ima eden kısa notlar taşır.
Hamam kültürü
Roma hamamları temizlik, sosyalleşme, statü gösterisi ve dedikodu alanıydı.
Saturnalia gevşemesi
Saturnalia gibi bayramlarda rol değişimi, içki ve gündelik sınırların gevşemesi anlatılır.
Martial’ın hicivleri
Martial şiirlerinde şehir cinselliği, dedikodu, beden ve statü alaycı biçimde görünür.
Juvenal’in ahlak eleştirisi
Juvenal, özellikle kadınlar ve lüks üzerine sert ve abartılı ahlak eleştirileri yazar.
Erkeklik ve statü
Roma’da cinsel davranış çoğu zaman modern yönelim kavramlarından çok aktiflik, statü ve yurttaşlık diliyle değerlendirildi.
Freeborn bedeninin korunması
Özgür doğmuş yurttaşın bedensel onuru Roma ahlakında yüksek değer taşıdı.
Köle ve efendi ilişkisi
Kölelerle cinsel ilişki Roma toplumunda güç eşitsizliği içinde görülmelidir.
Askeri kamplar ve fuhuş
Lejyonlar, sınır kentleri ve limanlar çevresinde eğlence ve fuhuş ekonomileri oluştu.
Liman kentleri
Ostia gibi limanlarda göçmenler, denizciler, işçiler ve eğlence mekanları bir araya geldi.
Hadrian dönemi ve Yunan kültürü
Hadrian’ın Yunan kültürüne ilgisi, imparatorlukta farklı beden ve estetik anlayışlarını görünür kıldı.
Antinous kültü
Hadrian’ın gözdesi Antinous’un ölümünden sonra kült figürüne dönüşmesi dikkat çekicidir.
Tabipler ve beden teorisi
Galen gibi hekimler beden, üreme ve sağlık üzerine etkili teoriler geliştirdi.
Doğurganlık kaygısı
Yasal ve tıbbi metinlerde doğurganlık, miras ve aile devamı önemliydi.
Mezar yazıtlarında eş sevgisi
Bazı mezar yazıtları eşler arasındaki sadakat ve sevgi idealini yansıtır.
İmparatorluk krizi
Siyasi ve ekonomik krizler şehir düzenini, nüfusu ve aile güvenliğini sarstı.
Hıristiyan toplulukların büyümesi
Hıristiyanlık bekaret, evlilik sadakati ve beden disiplini üzerine farklı bir ahlak dili kurdu.
Milano Fermanı
Hıristiyanlığın serbestleşmesiyle kilise ahlakı kamusal alanda daha görünür oldu.
İznik Konsili dönemi
Kilise kurumsallaşırken ruhban bekareti, evlilik ve ahlak tartışmaları arttı.
Bakirelik ideali
Hıristiyan yazarlar bekareti yüksek manevi değer olarak öne çıkardı.
Genelevlere karşı ahlak dili
Hıristiyan yazarlar fuhuşu daha sert günah diliyle ele aldı.
Konstantinopolis’in yükselişi
Yeni başkent, Roma mirasını Hıristiyan imparatorluk diliyle birleştirdi.
Hıristiyanlığın resmileşmesi
Theodosius döneminde Hıristiyanlık imparatorlukta baskın resmi din haline geldi.
Kilise babaları ve beden
Augustinus gibi yazarlar arzu, günah, evlilik ve irade üzerine kalıcı yorumlar geliştirdi.
Theodosianus Kanunu
Geç Roma hukuk derlemeleri ahlak, evlilik ve kamusal düzen kurallarını topladı.
Batı Roma’nın sonu
Batı imparatorluk yönetiminin çökmesiyle Roma kurumları farklı krallıklara miras kaldı.
Justinianus düzenlemeleri
Bizans hukukunda evlilik, zina, fuhuş ve aile konuları yeniden kodlandı.
Theodora anlatısı
İmparatoriçe Theodora’nın geçmişine dair anlatılar fuhuş, tiyatro ve saray yükselişi tartışmalarıyla ilişkilendirildi.
Manastır ve beden disiplini
Geç antik dünyada manastır yaşamı bekaret, perhiz ve disiplin ideallerini güçlendirdi.
Roma hukukunun aktarımı
Roma aile ve evlilik hukukuna dair kavramlar kilise hukuku ve üniversiteler yoluyla yeniden okundu.
Pompeii ilgisinin başlaması
Antik beden ve aşk kültürü edebiyat, sanat ve klasik metinlerle yeniden keşfedildi.
Pompeii kazıları
Pompeii ve Herculaneum kazıları antik cinsellik malzemesini görünür hale getirdi.
Gizli müze geleneği
Pompeii’deki erotik buluntular uzun süre özel/gizli koleksiyonlarda tutuldu.
Viktoryen yorumlar
Roma cinselliği bazen ahlaki çöküş örneği olarak anlatıldı.
Klasik çalışmaların kurumsallaşması
Roma aile ve cinsellik tarihi filoloji, hukuk ve arkeolojiyle birlikte çalışılmaya başlandı.
Toplumsal tarih yaklaşımı
Yalnızca imparatorlar değil kadınlar, köleler, azatlılar ve yoksullar da incelenmeye başladı.
Cinsellik tarihi dönüşümü
Modern sosyal tarih ve feminist çalışmalar Roma kaynaklarını yeni sorularla okudu.
Michel Foucault etkisi
Cinsellik tarihine iktidar, söylem ve özneleşme kavramlarıyla bakıldı.
Roma hukukunda fuhuş çalışmaları
Fuhuş, zina ve statü konuları hukuk tarihi içinde ayrıntılı biçimde incelendi.
Pompeii’nin yeniden yorumlanması
Genelev, ev, han ve dükkân ayrımı arkeolojik bağlamla daha dikkatli ele alınmaya başladı.
Kölelik ve rıza tartışması
Roma cinselliği çalışmalarında kölelerin rızasının modern etik açısından yok sayıldığı vurgulandı.
Cinsiyet ve performans okumaları
Roma erkekliği, kadınlık, giyim ve beden dili daha incelikli incelendi.
Dijital Pompeii projeleri
Dijital haritalar ve veri tabanları şehirdeki yazıt, mekan ve nesneleri birlikte okumaya imkan verdi.
Müze etik tartışmaları
Antik erotik nesnelerin sergilenme biçimi, yaş sınırı, bağlam ve açıklama sorunlarıyla tartışıldı.
Modern kategori uyarısı
Roma toplumunu anlamak için heteroseksüel/eşcinsel gibi modern kimlikleri birebir taşımamak gerekir.
Fuhuşun iki yüzü
Fuhuş yasal ve görünür olabilirdi; fakat çoğu zaman kölelik, yoksulluk ve itibar kaybıyla iç içeydi.
Aile merkezli ahlak
Roma ahlakının merkezinde soy, miras, evlilik ve yurttaşlık devamı vardı.
Kaynak eleştirisi
Şiirler, hicivler ve mahkeme metinleri çoğu zaman abartılı ve taraflıdır.
Kadınların sınıfsal farkı
Soylu matrona, azatlı kadın, köle kadın ve fahişe aynı hukuk ve saygınlık dünyasında değildi.
Erkekliğin siyasi boyutu
Roma erkekliği bedensel özdenetim, hane yönetimi ve kamusal itibarla ölçüldü.
Din ve cinsellik
Venüs, Priapus, doğurganlık törenleri ve ev tanrıları cinselliği dinsel sembollerle ilişkilendirdi.
Zina ve fuhuş ayrımı
Augustus düzeninde evli kadınla ilişki kamu suçu sayılırken fuhuş farklı bir kategoriye kondu.
Şehir ekonomisi
Genelev, tavernalar, hamam çevreleri ve limanlar cinsel ekonominin mekansal haritasını oluşturdu.
İmparatorluk çeşitliliği
Roma İmparatorluğu farklı yerel gelenekleri aynı hukuk ve vergi ağı içinde birleştirdi.
Hıristiyan dönüşüm
Geç antik dönemde bekaret, evlilik sadakati ve beden disiplini yeni ahlakın ana unsurları oldu.
Kısa sonuç
Roma’da cinsellik serbestlikten çok statü, hukuk, kölelik ve aile düzeniyle anlaşılır.
Azatlıların ara konumu
Azat edilen kişiler özgürleşse de eski efendi ilişkileri ve sosyal damgalar sürebilirdi.
Tiyatro ve ahlak
Oyuncular ve sahne insanları Roma’da çoğu zaman düşük saygınlıkla ilişkilendirildi.
Vergi ve ahlak çelişkisi
Roma devleti bazı dönemlerde ahlaken aşağı görülen fuhuştan vergi almayı tercih etti.
Beden ve sınıf
Aynı kıyafet, aynı mekan veya aynı davranış seçkin kadın ile köle kadın için farklı anlam taşıyabilirdi.
Evlilikte duygu alanı
Mezar yazıtları ve mektuplar bazı evliliklerde sevgi, özlem ve ortak hayat hissini gösterir.
Mitolojik modeller
Venüs, Mars, Lucretia ve Sabin kadınları gibi anlatılar cinsellik, şiddet ve ahlak üzerinde etkili imgeler sundu.
Şiddet ve cinsellik
Roma kuruluş ve erdem anlatılarında cinsel şiddet hikayeleri siyasal dönüşümle ilişkilendirildi.
Özet kavram
Roma’da cinselliğin ana sorusu "kim kiminle?" kadar "hangi statüyle, hangi hukukla ve hangi itibarla?" sorusudur.