Dinler ve İnanç Tarihi

Reformasyon Edinburgh’u: John Knox, St Giles ve Din Savaşları

St Giles, John Knox, 1560 Reformasyon Parlamentosu, Covenanter mirası ve Kirk düzeni üzerinden Edinburgh’un din dönüşümü.

1124 - Günümüz65 olayReformasyon, şehir mekânını, eğitimi, ibadeti ve gündelik ahlakı değiştirdi.John Knox önemliydi ama tek aktör değildi.
İçerik tipi Kronoloji akışı
Kapsam Dinler ve İnanç Tarihi
Kayıt sayısı 65 olay

Genel çerçeve

Edinburgh Reformasyonu bir anda gerçekleşen tek bir karar değildir. St Giles’ın ortaçağ mirası, John Knox’un vaazları, Mary ile çatışma, 1560 Parlamento süreci, Kirk disiplini ve Covenanter hareketi uzun bir dönüşüm zinciri kurar.

1124Orta çağKesin

St Giles kuruldu

David I döneminde kurulan kilise Edinburgh’un ana parish kilisesi ve Royal Mile’ın dinî merkezi oldu.

Reformasyon öncesi Katolik kent dünyasının başlıca mekânıdır.
1243Orta çağYıl düzeyi

St Giles kutsandı

Kilise St Giles’a adanmış önemli şehir ibadet merkezi olarak kurumsallaştı.

Aziz kültü ve parish yaşamının Reformasyon öncesi temelini gösterir.
1385Orta çağKesin

İngiliz saldırısı St Giles’a zarar verdi

İngiliz ordusunun Edinburgh saldırısı kilise ve şehir dokusuna zarar verdi.

Dinî yapının savaş ve ulusal çatışmalarla erken bağını gösterir.
15. yüzyılOrta çağDönem

St Giles genişletildi

Şapel ve lonca sunaklarıyla kilise daha karmaşık bir Katolik ibadet mekânına dönüştü.

Reformasyonun daha sonra hedef alacağı zengin görsel-ritüel dünyayı gösterir.
1513 sonrasıErken modernDönem

Flodden yenilgisi sonrası kent kapanıyor

Edinburgh savunma duvarları güçlendirilirken dinî kurumlar da toplumsal seferberliğin parçasıydı.

Reformasyon arifesindeki savaş, korku ve ulusal kriz ortamını gösterir.
29 Şubat 1528Erken modernGün/Ay/Yıl

Patrick Hamilton yakıldı

St Andrews’te Lutherci fikirlerle suçlanan Hamilton idam edildi.

İskoç Reformasyonu öncesinde sapkınlık cezalarının sertliğini gösteren temel bağlamdır.
1544Erken modernKesin

Edinburgh yakıldı

İngiliz saldırısı şehir ve dinî yapılar üzerinde büyük yıkım yarattı.

Reformasyonun yalnız fikir tartışması değil savaş ve dış müdahale çağında geliştiğini gösterir.
1 Mart 1546Erken modernGün/Ay/Yıl

George Wishart idam edildi

Protestan vaiz Wishart St Andrews’te yakıldı.

John Knox’un radikalleşmesi ve Protestan direnişi için önemli dönüm noktasıdır.
Mayıs 1546Erken modernKesin

Cardinal Beaton öldürüldü

Wishart’ın ölümünden sonra Beaton St Andrews Castle’da öldürüldü; Protestan grup kaleyi tuttu.

Knox’un daha sonra katılacağı direniş merkezini oluşturdu.
1547Erken modernYıl düzeyi

John Knox St Andrews Castle’a katıldı

Knox Protestan topluluğuna katılarak vaiz rolünü üstlenmeye başladı.

Onu ulusal Reformasyon liderliğine taşıyan ilk büyük aşamadır.
Temmuz 1547Erken modernKesin

Knox Fransızlar tarafından esir alındı

St Andrews Castle düştükten sonra Knox Fransız kadırgalarında esarete gönderildi.

Reformcu kimliğini şekillendiren sert sürgün deneyimidir.
1549 sonrasıErken modernDönem

Knox İngiltere ve kıta Reformasyonu çevrelerinde çalıştı

Knox İngiltere’de ve daha sonra Cenevre dahil Avrupa’da Protestan kilise modellerini deneyimledi.

İskoçya’ya getireceği Reformcu fikirlerin uluslararası kökenini gösterir.
1554Erken modernYıl düzeyi

Mary of Guise yönetimi

Katolik naiplik Protestan soylu ve vaiz ağlarının yükselişiyle giderek çatıştı.

Edinburgh’un reform krizinin siyasi merkezini oluşturdu.
1555–1556Erken modernDönem

Knox kısa süre İskoçya’ya döndü

Gizli ve yarı açık Protestan toplantılarda vaaz verdi.

Reform hareketinin taban ağlarının 1559’dan önce de büyüdüğünü gösterir.
1558Erken modernYıl düzeyi

St Giles’ta ikonoklast gerilim

Katolik imgeler ve St Giles aziz heykelleri Protestan eylemlerin hedefi oldu.

Şehrin kutsal görsel düzeninin parçalanmaya başladığını gösterir.
1558Erken modernKesin

First Blast yayımlandı

Knox kadın hükümdarlığına saldıran The First Blast of the Trumpet Against the Monstruous Regiment of Women eserini yayımladı.

Mary Tudor ve Mary of Guise bağlamındaki metin, daha sonra Mary Queen of Scots ile ilişkisini de gölgeledi.
2 Mayıs 1559Erken modernYaklaşık

Knox İskoçya’ya kalıcı biçimde döndü

Sürgünden dönüşü Protestan ayaklanma ve vaaz hareketini hızlandırdı.

Reformasyonun 1559–60 siyasi devrimine doğrudan katıldı.
Mayıs–Haziran 1559Erken modernDönem

Perth ve diğer kentlerde ikonoklazm yayıldı

Protestan vaazların ardından manastır ve kilise imgelerine saldırılar gerçekleşti.

Edinburgh’daki dönüşümün ülke çapındaki kent ayaklanmasının parçası olduğunu gösterir.
Haziran 1559Erken modernYıl düzeyi

Lords of the Congregation Edinburgh’a girdi

Protestan soylu koalisyonu başkenti kontrol etmeye çalıştı.

Dinî reformun silahlı ve siyasi iktidar mücadelesi olduğunu gösterir.
1559 yazıErken modernDönem

John Knox St Giles ministeri oldu

Knox St Giles’ın başlıca Protestan vaizi olarak görev yapmaya başladı.

St Giles’ı İskoç Reformasyonu’nun simgesel merkezine dönüştürdü.
1559Erken modernYıl düzeyi

St Giles’ın Katolik iç düzeni söküldü

Sunaklar, imgeler ve Katolik ritüel düzeni kaldırıldı veya tahrip edildi.

Reformasyonun gündelik ibadet mekânını fiziksel olarak nasıl değiştirdiğini gösterir.
11 Haziran 1560Erken modernGün/Ay/Yıl

Mary of Guise öldü

Katolik naibin ölümü Protestan koalisyonun ve diplomatik çözümün önünü açtı.

Fransız destekli eski rejimin başlıca siyasi figürü ortadan kalktı.
6 Temmuz 1560Erken modernGün/Ay/Yıl

Treaty of Edinburgh

İngiliz ve Fransız kuvvetlerinin İskoçya’dan çekilmesine giden antlaşma imzalandı.

Protestan lordların siyasi zaferini sağlamlaştırdı.
Ağustos 1560Erken modernKesin

Reformation Parliament

Parlamento papalık otoritesini reddetti ve Protestan inanç düzenini kabul etti.

İskoçya’nın dinî ve anayasal düzenini kökten değiştiren dönüm noktasıdır.
1560Erken modernKesin

Scots Confession kabul edildi

Knox ve diğer reformcuların hazırladığı iman açıklaması yeni Protestan düzenin doktrinel temelini verdi.

İskoç Reformasyonu’nun teolojik programını tanımlar.
1560Erken modernYıl düzeyi

First Book of Discipline hazırlandı

Eğitim, yoksul yardımı, minister sistemi ve kilise örgütlenmesi için kapsamlı reform programı önerildi.

Reformasyonun yalnız ibadet değil sosyal kurumları da dönüştürme hedefini gösterir.
Aralık 1560Erken modernKesin

İlk General Assembly toplandı

Reform edilmiş İskoç Kilisesi’nin ulusal karar mekanizması kurumsallaşmaya başladı.

Presbiteryen yönetime giden kurumsal çizginin temelidir.
19 Ağustos 1561Erken modernGün/Ay/Yıl

Mary Queen of Scots geri döndü

Katolik Mary Protestanlaşmış bir ülkeye Leith üzerinden döndü.

Yeni din düzeninin monarşiyle ilk büyük sınavını başlattı.
Ağustos 1561Erken modernKesin

Mary özel Katolik ayinini sürdürdü

Kraliçeye Holyrood’da kişisel ayin hakkı bırakıldı fakat Protestan çevreler rahatsızdı.

Kamusal Protestan düzen ile hükümdarın özel inancı arasında kırılgan uzlaşmayı gösterir.
1561Erken modernYıl düzeyi

Knox Mary ile görüştü

Kadın hükümdarlığı, itaat ve din özgürlüğü üzerine sert görüş ayrılıkları ortaya çıktı.

Reformasyon siyasetinin en ünlü kişisel çatışmalarından biridir.
1562–1564Erken modernDönem

Kirk session ahlak denetimini genişletti

Zina, evlilik, küfür, Sabbath ve gündelik davranış yerel kilise mahkemelerinin konusu oldu.

Reformasyonun sıradan insanların gündelik yaşamına nasıl girdiğini gösterir.
1563Erken modernKesin

Witchcraft Act kabul edildi

Cadılık ve cadılara danışmak ölümle cezalandırılabilen suç hâline geldi.

Reformasyon sonrası şeytan, sapkınlık ve ahlak disiplininin hukukla kesiştiği alanlardan biridir.
1565Erken modernYıl düzeyi

Mary Darnley ile Katolik usulde evlendi

Holyroodhouse’daki evlilik Protestan soyluların bir bölümünün tepkisini artırdı.

Din, hanedan ve siyasi iktidar mücadelesinin iç içeliğini gösterir.
9 Mart 1566Erken modernGün/Ay/Yıl

Rizzio cinayeti

Protestan soylular ve Darnley çevresi Mary’nin Katolik/İtalyan sekreterini Holyrood’da öldürdü.

Dinî kimlik, yabancı etkisi ve saray hiziplerinin şiddetli kesişimidir.
24 Temmuz 1567Erken modernGün/Ay/Yıl

Mary tahttan çekildi

Mary’nin yerine bebek VI. James geçti ve Protestan naiplik düzeni kuruldu.

Reform edilmiş kirk ile krallık arasındaki ilişkiyi yeni bir döneme taşıdı.
24 Kasım 1572Erken modernGün/Ay/Yıl

John Knox öldü

Knox Edinburgh’da öldü ve St Giles yakınında gömüldü.

İskoç Reformasyonu’nun en tanınmış vaizinin yaşamını kapatır.
1570’lerErken modernDönem

Presbiteryen örgütlenme tartışmaları büyüdü

Bishop sistemi ile daha eşitlikçi presbyterian model arasında mücadele sürdü.

Reformasyonun 1560’ta bitmediğini, kurum savaşlarının devam ettiğini gösterir.
1581Erken modernYıl düzeyi

Presbytery sistemi güçlendi

Yerel minister ve elder’ların temsil edildiği presbyteries daha belirgin kurumsal rol üstlendi.

İskoç Kirk’ünün karakteristik yönetim modelini güçlendirdi.
1583Erken modernKesin

University of Edinburgh kuruldu

Protestan eğitim kültürü içinde yeni üniversite şehir konseyi tarafından kuruldu.

Reformasyonun eğitim ve okuryazarlık hedeflerinin uzun vadeli kurumsal sonucudur.
1592Erken modernYıl düzeyi

Presbiteryen yapı parlamento tarafından tanındı

İskoç Kirk’ünün presbiteryen örgütlenmesi güçlü hukukî tanınma kazandı.

Kilise yönetim modelinin kalıcılaşmasında dönüm noktasıdır.
24 Mart 1603Erken modernGün/Ay/Yıl

VI. James İngiltere kralı oldu

İskoç kralı Londra’ya taşındı ve iki krallık aynı hükümdarı paylaştı.

Kral ile İskoç Kirk’ü arasındaki yönetim ve ibadet gerilimlerini yeni ölçeğe taşıdı.
1618Erken modernYıl düzeyi

Five Articles of Perth

James VI, İskoç ibadetine diz çökme ve bazı kutsal günler gibi uygulamalar getirmeye çalıştı.

Kirk içinde ‘İngilizleştirme’ ve piskoposluk korkusunu büyüttü.
1633Erken modernYıl düzeyi

St Giles katedral statüsü aldı

Charles I döneminde Edinburgh piskoposluğu kuruldu ve St Giles katedral oldu.

Presbiteryenler için piskoposluk yönetiminin geri dönüşü simgesiydi.
23 Temmuz 1637Erken modernGün/Ay/Yıl

St Giles dua kitabı ayaklanması

Yeni liturji okunurken cemaatte olay çıktı; Jenny Geddes sandalye/fırlatma hikâyesi geleneksel simge hâline geldi.

Covenanter devrimine giden en ünlü Edinburgh kıvılcımıdır.
28 Şubat 1638Erken modernGün/Ay/Yıl

National Covenant imzalandı

İskoç Protestan düzenini ve kirk bağımsızlığını savunan Covenant geniş destek topladı.

Dinî anlaşmazlığı kitlesel siyasal harekete dönüştürdü.
Kasım–Aralık 1638Erken modernKesin

Glasgow General Assembly piskoposluğu reddetti

Assembly İskoç Kirk’ündeki episcopal yapıyı devirdi.

Edinburgh’daki Covenant hareketinin ülke çapındaki kurumsal zaferidir.
1639–1640Erken modernDönem

İskoç Covenanter orduları kralla savaştı

Dinî yönetim çatışması askerî savaşa dönüştü.

İngiliz İç Savaşı’na giden Britanya krizinin İskoç başlangıcını gösterir.
1643Erken modernKesin

Solemn League and Covenant

İskoç Covenanter yönetimi İngiliz Parlamento yanlılarıyla ittifak kurdu.

Edinburgh Reformasyon tarihini tüm Britanya iç savaşlarıyla birleştirir.
1645Erken modernYıl düzeyi

Edinburgh vebası

Şiddetli salgın, savaş ve teolojik ‘ilahi ceza’ yorumlarıyla aynı döneme denk geldi.

Dinî dünya görüşü ile toplumsal felaket deneyimini birlikte gösterir.
1660Erken modernKesin

II. Charles monarşiyi geri getirdi

Restorasyon İskoç Kirk’ünün yönetim biçimini yeniden siyasi çatışmanın merkezine taşıdı.

Covenanter kazanımlarının önemli bölümü geri çevrildi.
1661Erken modernYıl düzeyi

Episcopacy geri getirildi

Piskoposluk sistemi yeniden kuruldu ve presbiteryen muhalefet baskı altına alındı.

Covenanter direnişinin ikinci büyük evresini başlattı.
1661–1668Erken modernDönem

Grassmarket idamları

Covenanter mahkûmlarının bir bölümü Edinburgh Grassmarket’ta idam edildi.

Dinî muhalefetin kamusal ceza ve şehir hafızasıyla birleştiği en güçlü mekânlardan biridir.
1679Erken modernKesin

Bothwell Bridge yenilgisi

Covenanter ordusu yenildi; çok sayıda esir Edinburgh’a getirildi.

Greyfriars’taki Covenanters Prison hafızasının temel bağlamıdır.
1679Erken modernYıl düzeyi

Covenanter mahkûmlar Greyfriars’ta tutuldu

Açık hava hapis alanı olarak kullanılan bölümde yüzlerce mahkûm tutuldu.

Edinburgh’un mezarlık, din ve ceza tarihini birleştiren dramatik olaydır.
1680’lerErken modernDönem

Covenanter baskıları sertleşti

İtaat yemini ve gizli ibadet toplantıları çevresindeki çatışmalar ağır cezalar doğurdu.

Reformasyon sonrası din savaşlarının 17. yüzyıl sonuna kadar sürdüğünü gösterir.
1688–1689Erken modernKesin

Stuart din siyaseti çöktü

James VII/II tahttan uzaklaştırıldı ve William-Mary rejimi kuruldu.

İskoç kilise düzeninin yeniden kurulmasına yol açtı.
1690Erken modernKesin

Church of Scotland presbiteryen olarak yeniden kuruldu

Devrim sonrası düzen Kirk’ün presbiteryen yapısını kalıcı biçimde tanıdı.

Bugünkü Church of Scotland’ın anayasal temel dönemlerinden biridir.
1707Erken modernKesin

Acts of Union ve Kirk güvencesi

Siyasi birlik kurulurken İskoç Kilisesi’nin ayrı yapısının korunması güvence altına alındı.

Dinî kurumların İskoç ulusal kimliğinde ayrı kalmasını sağladı.
18. yüzyılErken modernDönem

Moderates ve Evangelicals tartışması

Kirk içinde daha ılımlı Aydınlanmacı din adamları ile daha katı evangelik çevreler arasında gerilim oluştu.

Reformasyon mirasının Aydınlanma çağında da tek tip olmadığını gösterir.
18 Mayıs 1843Modern dönemGün/Ay/Yıl

Free Church ayrılığı

Kilise atamalarında devlet ve patronaj etkisine tepki gösteren çok sayıda minister Church of Scotland’dan ayrıldı.

Reformasyon sonrası İskoç kilise tarihinin en büyük kurumsal kopuşlarından biridir.
1872–1883Modern dönemDönem

William Chambers St Giles restorasyonunu destekledi

İç bölmeler kaldırıldı ve yapı daha birleşik tarihî kilise görünümüne kavuşturuldu.

Bugün ziyaret edilen St Giles’ın önemli ölçüde Viktorya dönemi müdahaleleri taşıdığını gösterir.
1911Modern dönemKesin

Thistle Chapel tamamlandı

Order of the Thistle için zengin neo-Gotik şapel St Giles’a eklendi.

Reform edilmiş sade kiliseye modern hanedan ve ulusal sembol katmanı ekledi.
1929Modern dönemYıl düzeyi

Church of Scotland yeniden birleşti

19. yüzyıl ayrılıklarının önemli bölümü birleşmeyle toparlandı.

Modern ulusal kirk yapısının oluşumunu tamamladı.
21. yüzyılGünümüzDönem

St Giles ibadet ve ziyaret mekânı olarak sürüyor

Yapı tarihî ‘cathedral’ adıyla tanınsa da Church of Scotland presbiteryen geleneğinde piskoposluk katedrali değildir.

Mimari ad ile kilise yönetimi arasındaki farkı açıklar.
2022GünümüzYıl düzeyi

St Giles ulusal anma törenlerinde merkez oldu

Kraliçe II. Elizabeth’in naaşı Edinburgh’a getirildiğinde St Giles’ta hizmet düzenlendi.

Reformasyon sonrası kilisenin modern ulusal törenlerdeki rolünün sürdüğünü gösterir.