Genel çerçeve
Bu dosya İskoçya’yı kaleler ve kiltlerden ibaret değil; Piktler, Gaeller, Norse etkisi, Alba Krallığı, bağımsızlık savaşları, Reformasyon, 1707 Birliği, Aydınlanma, sanayi, devolution ve güncel siyasetle anlatır.
Buzul sonrası yerleşim
Buzullar çekildikten sonra avcı-toplayıcı topluluklar kıyı ve vadilere yerleşti.
İlk avcı-toplayıcı izleri
Buzul sonrası İskoçya’da insan toplulukları kıyı, nehir ve orman kaynaklarını kullandı.
Oronsay ve kıyı yaşamı
Batı kıyılarında deniz ürünleri ve ada kaynakları önemli geçim kaynağıydı.
Mezolitik kıyı yaşamı
Kıyı kampları, balıkçılık ve kabuklu deniz ürünleri geçim sağladı.
Neolitik tarım
Tarım, hayvancılık ve kalıcı yerleşimler İskoçya’ya yayıldı.
Neolitik tarım
Tarım, hayvancılık ve kalıcı yerleşimler yayıldı.
Skara Brae ve Orkney
Orkney’de taş evler ve ritüel peyzajlar gelişti.
Orkney Neolitik merkezi
Skara Brae, Maeshowe ve taş çemberler Orkney’de gelişmiş bir ritüel-peyzaj dünyası gösterir.
Taş çemberler
Callanish gibi taş dizileri ritüel ve astronomik peyzajlar kurdu.
Taş çemberler ve mezar anıtları
Ritüel yapılar toplum hafızasını mekâna bağladı.
Tunç Çağı metal ve ticaret
Bronz eşyalar, mezarlar ve uzak hammadde bağlantıları güçlendi.
Demir Çağı brochs
Özellikle kuzey ve batıda broch denen taş kule yapıları görüldü.
Demir Çağı tepe kaleleri
Savunmalı yerleşimler ve yerel liderlik yapıları görüldü.
Kabile dünyaları
Romalılar öncesinde farklı yerel topluluklar ve şeflikler vardı.
Hadrian Duvarı
Roma kuzey sınırını Hadrian Duvarı ile belirledi.
Hadrian Duvarı
Roma Britannia’nın kuzey sınırını güçlendirdi.
Antoninus Duvarı
Roma Forth-Clyde hattına kadar ilerledi.
Antoninus Duvarı
Roma sınırı kısa süreliğine Forth-Clyde hattına taşındı.
Piktlerin görünürlüğü
Roma kaynaklarında Picti adı kuzey halkları için kullanıldı.
Pikt adı görünür olur
Roma kaynakları kuzeydeki toplulukları Picti adıyla anmaya başladı.
Roma sonrası dönem
Roma otoritesi çekilince kuzey Britanya’da yerel krallıklar güçlendi.
Dál Riata
Batı İskoçya ve İrlanda bağlantılı Gael krallığı Dál Riata güçlendi.
Columba Iona’da
Aziz Columba Iona’da manastır kurdu.
Columba Iona’ya gelir
İrlandalı keşiş Columba Iona Manastırı’nı kurdu.
Dunnichen/Nechtansmere
Piktler Northumbria kuvvetlerini yendi.
Nechtansmere Savaşı
Piktler Northumbria karşısında büyük zafer kazandı.
Pikt sanatı
Taş semboller, haçlar ve hayvan motifleri özgün Pikt görsel dilini gösterir.
Viking Çağı
Norse akınları ve yerleşimleri kuzey adaları etkiledi.
Viking çağı
Viking saldırıları ve yerleşimleri özellikle adalar ve kıyıları etkiledi.
Kenneth MacAlpin
Pikt ve Gael krallıklarının birleşimi geleneksel olarak bu isme bağlanır.
Kenneth MacAlpin ve Alba
Geleneksel anlatıda Pikt ve Gael krallıkları Alba çatısında birleşti.
Alba Krallığı
Alba kralları doğu ve iç bölgelerde otoritelerini genişletti.
Carham Savaşı
Lothian’ın İskoç krallığına bağlanması açısından önemli kabul edilir.
Carham ve Lothian
Lothian’ın İskoç krallığına bağlanması geleneksel olarak bu döneme yerleştirilir.
Macbeth kral olur
Macbeth, Duncan’ı yenerek kral oldu.
Macbeth dönemi
Macbeth tarihsel bir kral olarak hüküm sürdü; Shakespeare’in karakterinden çok daha karmaşıktı.
Malcolm III ve Margaret
Malcolm Canmore ve Kraliçe Margaret, İskoç krallığını Avrupa Hristiyanlığına daha sıkı bağladı.
Kraliçe Margaret
Margaret kilise ve saray pratiklerini Avrupa Hristiyanlığına yaklaştırdı.
Burgh ağları
Edinburgh, Stirling, Perth, Berwick gibi merkezler ticaret ve yönetim açısından büyüdü.
I. David reformları
Burghlar, manastırlar ve feodal kurumlar geliştirildi.
I. David reformları
Kral David burghlar, manastırlar ve Norman feodal etkilerini güçlendirdi.
Falaise Antlaşması
William the Lion İngiltere’ye karşı yenilgi sonrası ağır bağımlılık kabul etti.
Quitclaim of Canterbury
Richard I, İskoçya üzerindeki bazı üstünlük iddialarından para karşılığı vazgeçti.
Largs
Norveç ve İskoç güçleri batı adaları için karşı karşıya geldi.
Largs Savaşı
İskoç ve Norveç güçleri batı kıyı hâkimiyeti için karşılaştı.
Perth Antlaşması
Hebridler ve Man Adası üzerindeki Norveç etkisi azaldı.
Perth Antlaşması
Norveç, Hebridler ve Man Adası üzerindeki iddialarını büyük ölçüde bıraktı.
III. Alexander ölür
Kralın ölümü hanedan krizine yol açtı.
Alexander III ölür
Kralın ölümü İskoç taht krizini başlattı.
Maid of Norway ölür
Taht varisi Margaret’in ölümü krizi derinleştirdi.
I. Edward’ın müdahalesi
İngiltere İskoç krallığını denetim altına almaya çalıştı.
I. Edward İskoçya’yı işgal eder
İngiltere Kralı Edward İskoç direnişini bastırmaya çalıştı.
Stirling Bridge
William Wallace ve Andrew Moray İngilizleri yendi.
Stirling Bridge
William Wallace ve Andrew Moray İngilizlere karşı önemli zafer kazandı.
Wallace idam edilir
William Wallace Londra’da idam edildi.
Robert Bruce kral olur
Bruce, Scone’da İskoç kralı ilan edildi.
Robert Bruce kral olur
Bruce İskoç tahtına çıktı ve direnişi yeniden örgütledi.
Bannockburn
Bruce İngiliz ordusunu yendi.
Bannockburn
Bruce, İngiliz ordusuna karşı büyük zafer kazandı.
Arbroath Bildirgesi
İskoç soyluları papaya bağımsızlık savunusu gönderdi.
Northampton Antlaşması
İngiltere Bruce’un krallığını tanıdı.
Edinburgh-Northampton Antlaşması
İngiltere İskoç bağımsızlığını tanıdı.
Stewart hanedanı
Robert II ile Stewart hanedanı başladı.
Stuart hanedanı başlar
Robert II ile Stuartlar İskoç tahtına geçti.
James I dönemi
James I reform ve kraliyet otoritesini güçlendirme çabaları yürüttü.
Glasgow Üniversitesi
Üniversitenin kuruluşu İskoç öğrenme ağını genişletti.
Orkney ve Shetland
Adalar çeyiz ve siyaset bağlamında İskoçya’ya geçti.
Aberdeen Üniversitesi
Kuzeydoğu İskoçya’da yüksek öğrenim merkezi kuruldu.
Flodden
IV. James ve birçok soylu savaşta öldü.
Flodden
James IV ve birçok soylu İngiltere karşısında öldü.
Mary Queen of Scots
Bebek Mary kraliçe oldu.
Mary Queen of Scots doğar
James V’in ölümünden sonra bebek Mary kraliçe oldu.
Rough Wooing
İngiltere, Mary ile Edward arasında evlilik baskısı için İskoçya’ya saldırdı.
Reformasyon
Parlamento papalık otoritesini reddeden Protestan düzeni kabul etti.
İskoç Reformasyonu
Parlamento Katolikliği reddedip Protestan düzeni güçlendirdi.
Mary’nin dönüşü
Mary Fransa’dan İskoçya’ya döndü.
Mary tahttan indirilir
Mary’nin oğlu VI. James kral ilan edildi.
Mary tahttan çekilir
Mary’nin düşüşü James VI’nın çocuk kral olarak tahta çıkmasına yol açtı.
Edinburgh Üniversitesi
Şehir destekli üniversite kuruldu.
Taçların Birliği
VI. James İngiltere tahtına da geçti.
Taçların Birliği
James VI İngiltere tahtına da geçti.
National Covenant
İskoçlar kilise dayatmasına karşı Covenant hareketini kurdu.
National Covenant
İskoçlar kilise bağımsızlığını savunan Covenant etrafında örgütlendi.
Üç Krallık Savaşları
İskoçya iç savaş, din ve monarşi krizinin merkezindeydi.
Dunbar
Cromwell İskoç ordusunu yendi.
Cromwell işgali
İskoçya Commonwealth yönetimi altına girdi.
Restorasyon
Monarşi geri döndü, Presbiteryenler üzerindeki baskılar arttı.
Şanlı Devrim
Stuart kralı II. James devrildi.
Glorious Revolution
William ve Mary düzeni İskoçya’da da kabul edildi.
Darien Girişimi
İskoçya Panama’da koloni kurmaya çalıştı ama girişim felaketle sonuçlandı.
Glencoe Katliamı
MacDonald klanına karşı katliam yapıldı.
Glencoe Katliamı
MacDonald klanına yönelik saldırı devlet sadakati ve klan onuru arasında travma yarattı.
Bank of Scotland
İskoç finans kurumlarının önemli adımlarından biri atıldı.
Darien felaketi
Panama’daki İskoç koloni denemesi başarısız oldu.
Highland Clearances başlangıcı
Toprak sahipleri ekonomik dönüşüm nedeniyle birçok Highland topluluğunu yerinden etti.
Acts of Union
İskoçya ve İngiltere parlamentoları birleşti.
Act of Union
İskoçya ve İngiltere parlamentoları birleşti.
Jacobite ayaklanması
Stuart hanedanını geri getirme girişimi başarısız oldu.
Jacobite ayaklanması
Stuart yanlıları Hanover düzenine meydan okudu.
Bonnie Prince Charlie
Charles Edward Stuart İskoçya üzerinden tahta yürümeye çalıştı.
Jacobite büyük ayaklanması
Bonnie Prince Charlie İskoçya üzerinden tahtı geri almaya çalıştı.
Culloden
Jacobite ordusu ağır yenildi.
Culloden
Jacobite ordusu kesin yenilgiye uğradı.
Disarming ve Dress Acts
Klan silahları ve Highland kıyafetleri üzerinde yasaklar uygulandı.
Scottish Enlightenment
Edinburgh ve Glasgow’da felsefe, ekonomi, tıp ve bilim gelişti.
İskoç Aydınlanması
Edinburgh ve Glasgow çevresinde felsefe, ekonomi, tıp, jeoloji ve tarih çalışmaları parladı.
Adam Smith’in Ahlaki Duygular Kuramı
Smith ahlak, sempati ve toplumsal düzen üzerine büyük eser verdi.
Britannica
İlk Encyclopaedia Britannica Edinburgh’da yayımlandı.
Adam Smith
Wealth of Nations modern iktisat düşüncesini etkiledi.
Milletlerin Zenginliği
Smith modern politik ekonominin kurucu eserlerinden birini yayımladı.
James Hutton
Derin zaman ve jeolojik süreç fikri güçlendi.
Robert Burns
Burns’ün şiirleri İskoç halk dili ve duygusunu öne çıkardı.
Hutton ve derin zaman
James Hutton jeolojide çok uzun zaman fikrini güçlendirdi.
Highland Clearances
Toprak sahipleri birçok kiracıyı yerinden etti.
Radikal reform hareketleri
Fransız Devrimi etkisiyle İskoçya’da reform talebi ve devlet baskısı arttı.
Sanayi İskoçyası
Glasgow ve çevresi gemi, demir, tekstil ve mühendislikle büyüdü.
Walter Scott ve romantik İskoçya
Scott romanları ve törenleriyle Highland sembollerini ulusal kültüre taşıdı.
Walter Scott
Waverley tarihî romanı İskoç geçmişini popülerleştirdi.
Radical War
İskoç işçileri ve reformcular siyasal haklar için ayaklandı.
IV. George ziyareti
Tartan ve Highland imgesi kraliyet töreninde sahnelendi.
George IV ziyareti
Edinburgh ziyareti tartan ve Highland kimliğinin kraliyetçe sahnelenmesini sağladı.
Reform Act
Siyasal temsil genişlemeye başladı.
Disruption
Church of Scotland’dan ayrılanlar Free Church’ü kurdu.
Disruption
İskoç Kilisesi’nde büyük bölünme yaşandı.
Patates krizi
Highlands ve adalarda yoksulluk ve gıda krizi arttı.
Patates krizi ve Highland yoksulluğu
Kıtlık ve yoksulluk özellikle batı Highlands ve adalarda ağır etkiler yarattı.
Glasgow sanayi devi olur
Gemi yapımı, demir, tekstil ve ticaret Glasgow’u imparatorluk sanayi merkezine çevirdi.
Kömür ve ağır sanayi
Lanarkshire ve Forth-Clyde hattında kömür, demir ve mühendislik büyüdü.
Education Act
Kamu destekli eğitim sistemi güçlendi.
Education Act Scotland
Eğitim düzenlemeleri halk eğitiminin yaygınlaşmasına katkı sağladı.
Crofters hareketi
Highland kiracıları toprak hakları için mücadele etti.
Scottish Office
İskoç işlerinin yönetimi için ayrı idari yapı güçlendi.
Crofters Act sonrası düzen
Küçük çiftçilerin hak talepleri yasal karşılık bulmaya başladı.
Scottish Office
İskoç işlerinden sorumlu idari yapı kuruldu.
Emek hareketi
İskoç sanayi şehirlerinde işçi siyaseti güçlendi.
I. Dünya Savaşı
İskoç askerleri ve sanayisi savaşta büyük rol oynadı.
Birinci Dünya Savaşı
İskoç alayları ve sanayi üretimi savaşta büyük rol oynadı.
Red Clydeside
Glasgow işçi hareketi Britanya çapında dikkat çekti.
Battle of George Square
Glasgow’daki işçi protestoları devlet müdahalesiyle karşılaştı.
Buhran ve sanayi krizi
Gemi yapımı ve ağır sanayide işsizlik arttı.
SNP kurulur
Scottish National Party kurumsal siyaset sahnesine çıktı.
II. Dünya Savaşı
Limanlar, sanayi ve askerî kurumlar savaşta rol oynadı.
İkinci Dünya Savaşı
Clyde tersaneleri ve askeri üsler savaş ekonomisinin parçası oldu.
Refah devleti
Sağlık, konut ve eğitim reformları İskoç toplumunu değiştirdi.
Edinburgh Festival
Savaş sonrası kültür diplomasisi başlatıldı.
Stone of Destiny olayı
İskoç öğrenciler Kader Taşı’nı Westminster’dan aldı.
Highland depopulation tartışması
Kırsal göç ve ekonomik zayıflık politika konusu oldu.
Kuzey Denizi petrol aramaları
Petrol keşifleri ekonomi ve bağımsızlık tartışmasını değiştirdi.
SNP ara seçim zaferi
Winnie Ewing’in Hamilton zaferi SNP’yi görünür kıldı.
Kuzey Denizi petrolü
Petrol keşifleri ekonomi ve siyaset tartışmalarını değiştirdi.
Petrol üretimi büyür
Kuzey Denizi petrolü Britanya ekonomisinde önemli hale geldi.
Devolution referandumu
Yetki devri önerisi uygulama eşiğini geçemedi.
Devolution referandumu
Yetki devri desteği çıksa da gerekli eşik karşılanamadı.
Sanayisizleşme
Tersane, çelik ve kömür sektörlerinde büyük gerileme yaşandı.
Claim of Right
İskoç sivil toplum ve siyaset çevreleri demokratik kendi kendini yönetme talebini güçlendirdi.
Devolution referandumu kazanır
İskoç seçmenler parlamento kurulmasını destekledi.
Yetki devri referandumu
İskoç seçmenler parlamento ve vergi yetkisi için güçlü destek verdi.
Scotland Act
İskoç Parlamentosu’nun hukuki temeli kuruldu.
Scottish Parliament
İskoç Parlamentosu Edinburgh’da açıldı.
İskoç Parlamentosu açılır
Edinburgh’da yeni parlamentonun çalışmaya başlamasıyla İskoç siyasetinde yeni dönem başladı.
Holyrood binası
Yeni parlamento binası açıldı.
SNP hükümeti
SNP ilk kez İskoç hükümetinde lider parti oldu.
SNP çoğunluğu
SNP İskoç Parlamentosu’nda çoğunluk elde etti.
Bağımsızlık referandumu
İskoçya bağımsızlığı oyladı ve hayır sonucu çıktı.
Bağımsızlık referandumu
Seçmenler yüzde 55, 3 No, yüzde 44, 7 Yes sonucu verdi.
Brexit
İskoçya çoğunlukla AB’de kalma yönünde oy verirken Birleşik Krallık ayrılma kararı aldı.
Brexit referandumu
Birleşik Krallık AB’den ayrılma kararı alırken İskoçya çoğunlukla AB’de kalmayı seçti.
COVID-19 dönemi
İskoç hükümeti sağlık ve kısıtlama politikalarıyla geniş görünürlük kazandı.
COP26 Glasgow
Glasgow küresel iklim zirvesine ev sahipliği yaptı.
COP26 Glasgow
Glasgow küresel iklim diplomasisine ev sahipliği yaptı.
II. Elizabeth Balmoral’da ölür
Kraliçe’nin ölümü İskoçya ve Edinburgh törenleriyle Britanya hafızasına bağlandı.
Census ve nüfus
2022 sayımında İskoçya nüfusu tarihindeki en yüksek düzeylerden birine ulaştı.
Sturgeon sonrası dönem
Nicola Sturgeon’un istifası sonrası SNP liderliği değişti.
John Swinney dönemi
John Swinney First Minister olarak hükümet liderliğini üstlendi.
Swinney’nin yeniden aday gösterilmesi
2026 seçiminden sonra İskoç Parlamentosu John Swinney’i First Minister olarak aday gösterdi.
Agricola seferleri
Roma kuvvetleri kuzey Britanya’ya sefer düzenledi.
Agricola seferleri
Roma ordusu kuzeye ilerledi ve Mons Graupius savaşı geleneği ortaya çıktı.
Çoklu İskoç kimliği
Gaelic, Scots, Highland, Lowland, ada, sanayi ve modern Avrupa kimlikleri birlikte yaşar.
İskoçya’nın ana meselesi
İskoçya aynı anda eski krallık, Britanya ulusu, devolved yönetim ve bağımsızlık hareketi taşıyor.