Genel çerçeve
Bu kronoloji, insanların toprağı yalnız kullanmadığını; aynı zamanda ölçtüğünü, kaydettiğini, planladığını ve hukukla koruduğunu gösterir. Türkiye merkezli anlatım kurulmuş, fakat daha iyi anlaşılması için antik ve modern dünya örnekleri de eklenmiştir.
Mezopotamya kentleri büyür
Uruk gibi kentlerde tapınak, depo, sokak ve konut alanları ayrışmaya başladı.
Sümerlerde arazi kayıtları
Tapınak ve saray ekonomileri tarlaları, ürünleri ve iş gücünü yazılı kayıtlarla izledi.
Hammurabi Kanunları
Babil hukukunda arazi, kira, borç ve mülkiyetle ilgili hükümler yer aldı.
Hippodamos plan anlayışı
Antik Yunan dünyasında düzenli ızgara planlı kent fikri öne çıktı.
Roma centuriatio sistemi
Romalılar fethedilen toprakları ölçerek düzenli arazi bölümlerine ayırdı.
Roma yolları ve kent ağı
Roma kentleri yollar, forumlar, hamamlar ve su kemerleriyle bütünleşti.
Bizans kent mirası
Doğu Roma şehirlerinde surlar, kiliseler, limanlar ve ticaret alanları kentsel yapıyı belirledi.
İslam şehirlerinde vakıf etkisi
Cami, çarşı, medrese, hamam ve imaret gibi yapılar vakıflarla desteklendi.
Selçuklu şehirleşmesi
Anadolu’da kervansaray, medrese, cami ve çarşı eksenli yeni şehir dokuları gelişti.
Ahilik ve çarşı düzeni
Anadolu şehirlerinde esnaf örgütlenmesi üretim ve pazar alanlarını etkiledi.
Osmanlı şehir modeli oluşur
Erken Osmanlı kentlerinde cami, pazar, mahalle ve vakıf kurumları birlikte gelişti.
Tahrir defterleri yaygınlaşır
Osmanlı yönetimi vergi, nüfus ve arazi bilgilerini tahrir defterlerinde topladı.
İstanbul’un yeniden düzenlenmesi
Fetihten sonra İstanbul’da mahalleler, vakıflar, çarşılar ve dini yapılar üzerinden yeni düzen kuruldu.
Kanunnameler araziyi düzenler
Osmanlı hukukunda miri arazi, reaya yükümlülükleri ve tasarruf biçimleri kanunnamelerle tanımlandı.
Külliye merkezli imar
Cami, medrese, imaret, hamam ve çarşıdan oluşan külliyeler şehir dokusunu etkiledi.
Kadastro öncesi kayıt mantığı
Modern kadastro yoktu; fakat defterler, vakfiyeler ve mahkeme kayıtları mülkiyet hafızası oluşturdu.
Yangınlar kentsel düzeni zorlar
İstanbul ve diğer kentlerde büyük yangınlar sokak, malzeme ve yapı düzeni tartışmalarını artırdı.
Tanzimat reformları
Tanzimat, mal güvenliği ve idari düzen konularını daha görünür hale getirdi.
Modern tapu teşkilatı kurulur
Osmanlı’da Defterhane-i Amire Kalemi modern tapu teşkilatının başlangıcı kabul edilir.
Arazi Kanunnamesi
Osmanlı Arazi Kanunnamesi arazi türleri ve tasarruf biçimlerini sistemleştirdi.
Vilayet düzeni değişir
Vilayet reformları taşra idaresinin örgütlenmesini ve yerel yönetim uygulamalarını etkiledi.
Ebniye düzenlemeleri
Yapı, yol genişliği, yangın güvenliği ve sokak düzeniyle ilgili nizamnameler gündeme geldi.
Defter-i Hakani örgütlenmesi
Tapu kayıtlarının yönetimi Defter-i Hakani kurumları üzerinden geliştirildi.
Ebniye Kanunu dönemi
Osmanlı’da yapılaşma ve yol düzeniyle ilgili daha kapsamlı düzenlemeler yapıldı.
II. Meşrutiyet ve şehir tartışmaları
Meşrutiyet ortamında belediye, kamusal alan ve modern şehir fikirleri daha fazla tartışıldı.
Cumhuriyet’in kuruluşu
Yeni devlet mülkiyet, şehirleşme ve kamu yönetimini modern hukukla yeniden düzenlemeye yöneldi.
Türk Medeni Kanunu
Medeni Kanun mülkiyet ve tapu sicili açısından modern hukuk çerçevesi kurdu.
Belediye Kanunu
Belediyelerin şehir hizmetleri ve yerel düzenleme rolleri Cumhuriyet hukukunda güçlendi.
Belediye Yapı ve Yollar Kanunu
Cumhuriyet’in erken döneminde yapılaşma ve yol düzeni için temel kurallar getirildi.
Tapu Kanunu
2644 sayılı Tapu Kanunu taşınmaz tescili ve tapu işlemleri için ana metinlerden biri oldu.
Ankara planlama deneyimi
Başkent Ankara’da planlı büyüme ve modern şehir ideali öne çıktı.
Tapu ve Kadastro teşkilatı güçlenir
2997 sayılı düzenleme ile tapu ve kadastro kurumsal olarak yeniden yapılandırıldı.
Hızlı göç ve gecekondulaşma
Kırsaldan kente göç büyük şehirlerde plansız yapılaşmayı artırdı.
6785 sayılı İmar Kanunu
Türkiye’de imar hukukunu uzun süre yönlendiren temel kanun yürürlüğe girdi.
Planlı kalkınma dönemi
1961 Anayasası sonrası kalkınma planları şehirleşme politikalarını da etkiledi.
Kat Mülkiyeti Kanunu
Apartmanlaşan şehirlerde bağımsız bölüm mülkiyeti düzenlendi.
Gecekondu Kanunu
775 sayılı kanun gecekondulaşma sorununa yönelik düzenlemeler getirdi.
Metropoliten plan arayışları
Büyük şehirlerin çevresiyle birlikte planlanması ihtiyacı arttı.
Büyükşehir belediyeleri
Büyükşehir belediye modeli büyük kentlerde yönetim ölçeğini değiştirdi.
3194 sayılı İmar Kanunu
3194 sayılı kanun yerleşme ve yapılaşmanın plan, fen, sağlık ve çevre şartlarına uygun yapılmasını amaçladı.
3402 sayılı Kadastro Kanunu
Kadastro Kanunu taşınmaz sınırlarının ve hukuki durumlarının belirlenmesini düzenledi.
Coğrafi bilgi sistemleri yayılır
Harita, imar ve kadastro işlemlerinde sayısal veri kullanımı artmaya başladı.
Marmara Depremi
Büyük deprem yapı güvenliği, denetim ve planlama sorunlarını ülke gündemine taşıdı.
Yapı denetimi düzeni
Yapı denetimi alanında yeni sistemler uygulanmaya başladı.
Büyükşehir sınırları ve yetkiler
Büyükşehir yönetiminde yeni düzenlemeler planlama yetkilerini etkiledi.
Kadastroda mekânsal bilgi vurgusu
Kadastro Kanunu’ndaki amaç mekânsal bilgi sistemi altyapısıyla ilişkilendirildi.
Web tabanlı tapu hizmetleri
Tapu işlemlerinde çevrim içi başvuru, randevu ve sorgulama uygulamaları yaygınlaştı.
6306 sayılı kentsel dönüşüm kanunu
Afet riski altındaki alanların dönüştürülmesi için özel bir düzen kuruldu.
6360 sayılı büyükşehir düzeni
Birçok ilde büyükşehir belediye sınırları il sınırına genişledi.
İmar Barışı uygulaması
Kayıt dışı yapıların yapı kayıt belgesiyle sisteme alınması amaçlandı.
Pandemi ve mekân kullanımı
COVID-19 dönemi konut, kamusal alan, yoğunluk ve açık alan ihtiyacını yeniden gündeme getirdi.
Kahramanmaraş depremleri
Büyük yıkım, zemin, yapı denetimi, imar affı ve planlama kararlarını yeniden tartışmaya açtı.
Dijital tapu ve veri güvenliği
Tapu ve kadastro hizmetlerinde dijitalleşme kişisel veri, güvenlik ve doğruluk tartışmalarıyla birlikte ilerledi.
Plan, parsel ve mülkiyet birlikte düşünülür
İmar planı, kadastro parseli, tapu kaydı ve yapı ruhsatı birbirine bağlı süreçlerdir.
İmar planı kademeli çalışır
Çevre düzeni, nazım imar ve uygulama imar planları farklı ölçeklerde karar üretir.
Tapu güven ilkesi önemini korur
Tapu sicili taşınmaz üzerindeki hakların güvenilir biçimde görünmesini sağlar.
Kadastro teknik altyapıdır
Kadastro taşınmazın sınırını, konumunu ve hukuki durumunu araziyle ilişkilendirir.
Kamu yararı ilkesi belirleyicidir
Planlama yalnız bireysel mülkiyet değil ulaşım, yeşil alan, altyapı ve afet güvenliğini de gözetir.
Sürdürülebilir planlama ihtiyacı
İklim krizi, su yönetimi, yeşil alan ve ulaşım tercihleri imar planlarını etkiler.