Genel çerçeve
Bu kronoloji, gnostisizmi tek bir gizli mezhep gibi değil; geç antik dünyada ruh, madde, bilgi ve kurtuluş üzerine gelişen farklı düşünce çevreleri olarak anlatır. Modern “dünya kötü bir simülasyon olabilir” benzetmesi de tarihsel gnostisizmden ayrı tutulur, ama aradaki fikir akrabalıkları sade biçimde gösterilir.
Platoncu arka plan
Maddi dünya ile daha yüksek hakikat arasındaki ayrım, sonraki gnostik yorumlara zemin hazırlayan felsefi bir dil oluşturdu.
Erken Hristiyan çevrelerde arayış
Roma dünyasında Yahudi, Hristiyan, Helenistik ve Doğu Akdeniz fikirleri aynı şehirlerde karşılaştı.
Demiurgos fikrinin belirginleşmesi
Bazı gnostik anlatılarda maddi evreni kusurlu veya alt düzey bir yaratıcı düzenlemiş kabul edildi.
Valentinus çevresi
Valentinus ve takipçileri, karmaşık ruhsal varlıklar ve düşüş hikâyeleriyle tanınan etkili bir gnostik çizgi geliştirdi.
İrenaeus’un eleştirileri
Lyonlu İrenaeus, gnostik öğretileri sapkınlık olarak eleştiren erken Hristiyan yazarların en önemlilerindendi.
Maniheizmle temas alanı
Mani’nin öğretisi ışık-karanlık düalizmiyle bazı gnostik temalara yakın göründü, fakat kendi başına ayrı bir dinî sistemdi.
Ortodoks kilise kurumlarının güçlenmesi
Roma dünyasında resmî Hristiyanlık güçlendikçe gnostik metin ve çevreler daha baskı altında kaldı.
Nag Hammadi buluntuları
Mısır’da bulunan Kıpti metinler, gnostik düşünceyi yalnızca düşmanlarının yazdıklarından değil kendi metinlerinden de okumayı sağladı.
Nag Hammadi metinlerinin yaygın yayımlanması
Metinlerin çevirileri akademi dışında da büyük ilgi gördü.
Matrix filmi ve simülasyon benzetmesi
Matrix, sahte dünya ve uyanış fikrini popüler kültürde güçlü bir simgeye dönüştürdü.
Bostrom’un simülasyon argümanı
Nick Bostrom, felsefi bir ihtimal olarak simülasyonda yaşama argümanını tartıştı.
Pleroma kavramı (2. okuma)
Bazı gnostik metinlerde pleroma, maddi dünyanın ötesindeki tamlık ve ilahi doluluk alanını anlatır.
Sophia’nın düşüş anlatısı (2. okuma)
Sophia figürü, bazı metinlerde bilgi, hata ve kozmik kopuş hikâyesinin merkezindedir.
Gnosis nedir? (2. okuma)
Gnosis, sıradan bilgi değil, insanın gerçek kökenini fark etmesini sağlayan içsel bilgi anlamında kullanılır.
Maddi dünya tartışması (2. okuma)
Bazı gnostik gruplar maddi dünyayı kusurlu, geçici veya aldatıcı görürken farklı metinlerde ton değişir.
Ruhun hapsi imgesi (2. okuma)
Ruhun bedende veya dünyada hapsolduğu fikri, birçok gnostik anlatıda güçlü bir metafordur.
Arkhonlar fikri (2. okuma)
Bazı metinlerde arkhonlar, ruhun yükselişini engelleyen kozmik güçler olarak anlatılır.
Yaratıcı Tanrı tartışması (2. okuma)
Gnostik geleneklerde yaratıcı güç bazen en yüce Tanrı’dan ayrılır.
Sır ve seçilmişlik dili (2. okuma)
Bazı metinlerde kurtuluşun herkese açık öğretiyle değil, saklı bilgiyle mümkün olduğu vurgulanır.
Kötü simülasyon benzetmesi (2. okuma)
Bazı modern yorumcular gnostik dünyayı kusurlu bir simülasyon gibi okur.
Popüler komplo anlatıları (2. okuma)
Gnostik kavramlar bazen “dünya tamamen sahte” türü kanıtsız iddialara malzeme yapılır.