Genel çerçeve
Bu dosya, Edinburgh’daki cadılık tarihini turistik bir hayalet hikâyesi gibi değil; hukuk, din, komşuluk, itiraf baskısı, siyaset ve modern hafıza üzerinden okur. Cadı avlarının neden hızlandığını, kimlerin suçlandığını ve bugün bu tarihin şehirde nerede görülebildiğini birlikte gösterir.
Witches’ Well’in erken tarih hafızası
Witches’ Well üzerindeki erken tarih, Edinburgh’un cadılık infazı hafızasında başlangıç işareti olarak kullanıldı.
Janet Douglas, Lady Glamis’in idamı
Lady Glamis krala karşı komplo ve zehirleme iddialarıyla suçlandı; büyücülük dili de davaya girdi ve Castlehill’de yakıldı.
St Giles’ta ikonoklast gerilim
Protestan eylemciler Katolik imgeleri ve ritüelleri hedef almaya başladı.
Reformasyon Parlamentosu
Papalık otoritesi reddedildi ve İskoçya’nın resmî dinî düzeni Protestanlaştı.
Scottish Witchcraft Act 1563
Cadılık yapmak ve cadılara danışmak ölüm cezası gerektirebilen suçlar hâline geldi.
Edinburgh Justiciary kayıtları düzenleniyor
High Court kayıtları witchcraft dâhil ağır suçların izini sürmeye imkân veren düzenli seriler sunmaya başladı.
Cadılık soruşturmaları artıyor
Yerel kirk oturumları, komisyonlar ve merkezî makamlar cadılık şüphelerini daha yoğun ele almaya başladı.
Danimarka yolculuğu ve fırtına korkusu
VI. James’in Anne of Denmark ile bağlantılı deniz yolculuklarındaki fırtınalar büyücülük şüphesiyle ilişkilendirildi.
North Berwick soruşturmaları Edinburgh’a uzandı
East Lothian’daki suçlamalar çok sayıda kişinin tutuklanmasına ve bazı sanıkların Edinburgh’da sorgulanmasına yol açtı.
Agnes Sampson sorgulandı
Agnes Sampson ağır baskı ve işkence altında sorgulandı ve krala karşı büyücülük komplosu anlatısına çekildi.
Agnes Sampson idam edildi
Agnes Sampson suçlu bulunarak Edinburgh’da idam edildi ve bedeni yakıldı.
John Fian yargılandı ve öldürüldü
John Fian şeytanla anlaşma ve büyücülükle suçlandı, ağır işkence gördü ve Edinburgh’da idam edildi.
Euphemia Maclean davası
Euphemia Maclean büyücülük suçlamalarıyla yargılandı ve idam edildi.
Cadılık komisyonları yaygınlaşıyor
Kraliyet adına verilen özel komisyonlar, davaların yerel düzeyde yürütülmesini kolaylaştırdı.
Daemonologie yayımlandı
VI. James büyücülüğün gerçekliğini ve ağır cezalandırılması gerektiğini savunan Daemonologie’yi yayımladı.
1597 cadı avı dalgası
İskoçya genelinde yoğun bir kovuşturma dalgası yaşandı; komisyon usulündeki suistimaller daha sonra tartışıldı.
VI. James İngiltere kralı oldu
James VI, James I olarak İngiliz tahtına geçti ve Londra’ya taşındı.
Kirk session disiplini sertleşti
Yerel kirk oturumları ahlak, zina, küfür, batıl pratikler ve şifa uygulamalarını yakından denetledi.
Şifacılar ve ‘charm’ uygulamalarına kuşku
Halk hekimliği, kehanet ve büyüsel sözler kimi soruşturmalarda cadılık şüphesine dönüştü.
St Giles dua kitabı ayaklanması
Yeni dua kitabına karşı protesto İskoç din siyasetini yeni krize sürükledi.
National Covenant imzaları
National Covenant Presbiteryen düzeni savunmak için geniş destek topladı.
Cadılık kovuşturmaları yükseliyor
Savaş, kıtlık ve dinî gerilim yıllarında İskoçya’da cadılık soruşturmaları arttı.
Edinburgh vebası
Şehir ağır bir veba dalgası yaşadı; ölüm ve ilahî ceza düşünceleri gündelik hayatı kapladı.
Agnes Finnie idam edildi
Edinburgh’lu dükkân sahibi Agnes Finnie cadılık suçlamasıyla Castlehill’de idam edildi.
Yeni cadı avı dalgası
İskoçya’da cadılık suçlamaları ve infazları yeniden yüksek seviyeye çıktı.
Cromwell’in İskoçya seferi
İngiliz ordusunun işgali ve siyasal çöküş İskoç kurumlarında geçici dönüşümler yarattı.
Yargı sistemi yeniden düzenlendi
Commonwealth yönetimi sırasında İskoç adalet sistemi farklı biçimde işletildi.
Monarşi geri döndü
II. Charles’ın restorasyonu İskoç siyasetini yeniden yapılandırdı.
1661–62 büyük cadı avı
İskoçya tarihinin en yoğun kovuşturmalarından biri yaşandı; yüzlerce kişi soruşturma süreçlerine girdi.
Edinburgh merkezî makamlarına yoğun başvuru
Yerel makamlar cadı davaları için merkezden komisyon ve yetki talep etti.
Major Thomas Weir skandalı
Dindarlığıyla tanınan Thomas Weir ağır suç itiraflarının ardından idam edildi; kız kardeşi Grizel de büyücülükle ilişkilendirildi.
İşkence ve ‘witch-pricking’ tartışması
Uyutmama, fiziksel baskı ve sözde ‘şeytan işareti’ arama gibi yöntemler kullanılabildi.
Privy Council denetimi
Privy Council cadılık dâhil suçlarda komisyon ve kovuşturma süreçlerini denetlemeyi sürdürdü.
Presbiteryen düzen yeniden kuruldu
1688–89 devrimi sonrası İskoçya’daki kilise-siyaset dengesi yeniden kuruldu.
Cadılık kanıtlarına kuşku artıyor
Bazı hukukçular şeytan işaretleri ve zorla alınan itirafları daha fazla sorgulamaya başladı.
Paisley vakası
Edinburgh dışında gerçekleşen Paisley vakası, İskoçya’daki son büyük toplu cadılık infazlarından biri oldu.
Acts of Union yürürlüğe girdi
İskoçya ve İngiltere parlamentoları birleşirken ayrı İskoç hukuk sistemi korundu.
Janet Horne’un Dornoch’ta infazı
Janet Horne genellikle İskoçya’da cadılık suçlamasıyla idam edilen son kişi olarak anılır.
Witchcraft Act 1735 kabul edildi
Britanya Parlamentosu eski cadılık suçlarını kaldıran yeni yasayı kabul etti.
Eski cadılık yasaları yürürlükten kalktı
1735 yasası yürürlüğe girdi ve Scottish Witchcraft Act 1563 sona erdi.
Doğal açıklamalar ve şüphecilik güçlendi
Edinburgh’un Aydınlanma çevreleri doğa olaylarını daha dünyevî ve deneysel çerçevelerde tartışıyordu.
‘Karanlık Edinburgh’ hafızası büyüyor
Eski close’lar, suç ve cadılık hikâyeleri turistik ve kültürel hafızaya taşındı.
Witches’ Well tasarlandı
Patrick Geddes’in girişimiyle John Duncan Castlehill’de cadılık kurbanlarını anan çeşmeyi tasarladı.
Witches’ Well levhası eklendi
Çeşmenin üstüne kurbanları ‘iyi/kötü bilgi’ ikiliğiyle açıklayan levha yerleştirildi.
A Source-book of Scottish Witchcraft
Christina Larner ve çalışma arkadaşlarının kaynak derlemesi modern araştırmanın temel araçlarından biri oldu.
Enemies of God yayımlandı
Christina Larner İskoç cadı avlarını toplumsal ve kurumsal bağlamda analiz etti.
Survey of Scottish Witchcraft çevrimiçi veri tabanı
Edinburgh Üniversitesi bağlantılı proje binlerce kişi ve davayı yapılandırılmış veri olarak araştırmacılara açtı.
Turistik anlatı ile akademik anlatı ayrışıyor
Hayalet ve cadı turları büyürken akademik anlatılar hukuk, işkence ve toplumsal cinsiyete daha fazla odaklandı.
Witches of Scotland kampanyası
Özür, af ve ulusal anıt talepleri kamusal tartışmanın merkezine taşındı.
İskoç Hükümeti resmî özür sundu
Nicola Sturgeon Witchcraft Act 1563 altında suçlanan, mahkûm edilen ve öldürülen kişiler için ölüm sonrası resmî özür sundu.
Af ve ulusal anıt tartışmaları sürüyor
Özür sonrasında da toplu af, anıt ve eğitim çalışmaları tartışılmaya devam etti.