Edinburgh Edebiyat Şehri

1508Erken modernKesin

Chepman ve Myllar’ın Edinburgh matbaası

Walter Chepman ve Androw Myllar İskoçya’nın ilk matbaa üretimini Edinburgh’da gerçekleştirdi.

Şehrin yüzyıllar sürecek yayıncılık kimliğinin başlangıç işaretlerinden biridir.

Bugünkü izOld Town / NLS koleksiyonları

1560 sonrasıErken modernDönem

Dinî metinlerin dolaşımı hızlandı

Reformasyon vaaz, broşür, İncil ve polemik metinlerine olan talebi artırdı.

Edinburgh’da matbaa ile dinî kamusal tartışmanın birbirini beslediğini gösterir.

Bugünkü izRoyal Mile / St Giles çevresi

1583Erken modernKesin

University of Edinburgh kuruldu

Üniversite retorik, klasikler, felsefe ve daha sonra edebiyat öğretimi için kalıcı merkez oluşturdu.

Edebiyat şehri kimliğinin kurumsal altyapılarındandır.

Bugünkü izOld College / University

1682Erken modernYıl düzeyi

Advocates Library kuruldu

Hukuk kütüphanesi zamanla İskoçya’nın en önemli yazılı miras koleksiyonlarından birine dönüştü.

National Library of Scotland’ın tarihsel öncüllerindendir.

Bugünkü izParliament Square / NLS

1725Erken modernYıl düzeyi

Allan Ramsay’nin dolaşım kütüphanesi

Şair ve kitapçı Allan Ramsay Edinburgh’da erken ve etkili bir circulating library kurdu.

Kitap sahipliğinden ödünç okuma kültürüne geçişi ve genişleyen okur kitlesini gösterir.

Bugünkü izOld Town / Ramsay Garden bağlantısı

1729Erken modernKesin

Robert Fergusson doğdu

Edinburgh yaşamını Scots diliyle şiire taşıyan Fergusson, Robert Burns üzerinde büyük etki bıraktı.

Şehrin gündelik sokak ve tavernalarını edebî özne yapan erken figürdür.

Bugünkü izCanongate Kirkyard

1759Erken modernKesin

Robert Burns doğdu

Ayrshire doğumlu Burns daha sonra Edinburgh edebiyat çevrelerinin merkezine girdi.

Edinburgh’un İskoç edebiyatının ulusal vitrini olmasını gösterir.

Bugünkü izBurns Monument / Writers’ Museum

15 Ağustos 1771Erken modernGün/Ay/Yıl

Walter Scott doğdu

Edinburgh doğumlu Scott tarihî romanın dünya çapındaki kurucu figürlerinden biri oldu.

Edinburgh’un modern edebiyat markasının başlıca ismidir.

Bugünkü izWriters’ Museum / Scott Monument

16 Ekim 1774Erken modernGün/Ay/Yıl

Robert Fergusson öldü

Fergusson genç yaşta Edinburgh’da öldü ve Canongate Kirkyard’a gömüldü.

Burns’ün daha sonra mezar taşını yaptırdığı önemli şehir-edebiyat bağlantısıdır.

Bugünkü izCanongate Kirkyard

Kasım 1786Erken modernYaklaşık

Robert Burns Edinburgh’a geldi

Poems, Chiefly in the Scottish Dialect’in başarısından sonra Burns başkentte seçkin edebiyat çevrelerine girdi.

Taşra şairinin ulusal kültür figürüne dönüşmesinde Edinburgh’un rolünü gösterir.

Bugünkü izOld Town / New Town salonları

1787Erken modernYıl düzeyi

Edinburgh edition yayımlandı

Burns’ün şiirlerinin genişletilmiş Edinburgh baskısı büyük başarı kazandı.

Başkent yayıncılığının İskoç yazarları ulusal ve uluslararası pazara taşımasını gösterir.

Bugünkü izNLS / Writers’ Museum

21 Temmuz 1796Erken modernGün/Ay/Yıl

Robert Burns öldü

Burns Dumfries’ta öldü ancak Edinburgh’daki yayın, salon ve anma kültürü mirasının merkezlerinden biri oldu.

Şehirle biyografik ilişki ile ulusal anma arasındaki farkı gösterir.

Bugünkü izBurns Monument / Writers’ Museum

1802Modern dönemYıl düzeyi

Edinburgh Review kuruldu

Dergi edebiyat, siyaset ve eleştiride Britanya’nın en etkili süreli yayınlarından biri oldu.

Edinburgh’un yalnız yazar değil eleştirmen ve editör şehri olduğunu gösterir.

Bugünkü izEdinburgh yayıncılık tarihi

1814Modern dönemKesin

Waverley yayımlandı

Walter Scott’ın anonim yayımlanan romanı tarihî romanın uluslararası başarısında dönüm noktası oldu.

İskoç tarihi ve kimliğini küresel okur pazarına taşıdı.

Bugünkü izWriters’ Museum / Scott Monument

1817Modern dönemKesin

Blackwood’s Edinburgh Magazine kuruldu

Dergi edebiyat, siyaset ve eleştiriyi bir araya getiren uzun ömürlü yayın hâline geldi.

Şehrin 19. yüzyıl yayıncılık ekosisteminin gücünü gösterir.

Bugünkü izEdinburgh publishing history

1818Modern dönemKesin

The Heart of Mid-Lothian yayımlandı

Scott Old Tolbooth, hukuk ve halk hafızasını romana taşıdı.

Edinburgh’un gerçek suç ve hukuk mekânlarını edebî coğrafyaya dönüştürdü.

Bugünkü izSt Giles önü / Heart of Midlothian taşı

1822Modern dönemKesin

Scott, IV. George ziyaretinin kültürel sahnelenmesinde rol aldı

Tartan ve tarihsel İskoç imgesinin kraliyet ziyareti sırasında güçlü biçimde sergilenmesine katkıda bulundu.

Yazarın yalnız romancı değil ulusal kimlik yapıcısı olabildiğini gösterir.

Bugünkü izRoyal Mile / Edinburgh Castle

21 Eylül 1832Modern dönemGün/Ay/Yıl

Walter Scott öldü

Scott Abbotsford’da öldü; Edinburgh kısa sürede onu anıtlaştırmaya başladı.

Yazar kültünün şehir siluetine dönüşmesine giden süreci başlattı.

Bugünkü izScott Monument / Writers’ Museum

1840Modern dönemYıl düzeyi

Scott Monument temeli atıldı

Princes Street’te büyük Gotik anıtın inşası başladı.

Bir yazar için yapılmış dünyanın en çarpıcı kamusal anıtlarından biri olarak şehir kimliğini belirledi.

Bugünkü izScott Monument

1844Modern dönemYıl düzeyi

Scott Monument tamamlandı

Anıt Edinburgh’un yeni kent siluetinin edebiyatla birleşen simgesi oldu.

Edebiyatın kent mimarisinde fiziksel temsilini güçlendirdi.

Bugünkü izPrinces Street Gardens

13 Kasım 1850Modern dönemGün/Ay/Yıl

Robert Louis Stevenson doğdu

Edinburgh doğumlu Stevenson seyahat, macera ve psikolojik anlatının dünya çapında ünlü yazarı oldu.

Şehrin ikili, karanlık ve gotik kimliğini edebiyata taşıyan temel isimdir.

Bugünkü izWriters’ Museum / Heriot Row

22 Mayıs 1859Modern dönemGün/Ay/Yıl

Arthur Conan Doyle doğdu

Edinburgh doğumlu Doyle daha sonra Sherlock Holmes’u yarattı.

Şehrin tıp ve gözlem kültürü ile polisiye edebiyat arasında güçlü bağ kurar.

Bugünkü izPicardy Place / University bağlantısı

1860’lar sonuModern dönemDönem

Stevenson University of Edinburgh’da eğitim gördü

Önce mühendislik, sonra hukuk okudu; asıl ilgisi yazı ve seyahate yöneldi.

Edebiyat biyografisinin şehrin akademik ve profesyonel beklentileriyle çatışmasını gösterir.

Bugünkü izUniversity of Edinburgh

1876Modern dönemYıl düzeyi

Stevenson hukuk barosuna kabul edildi

Hukuk eğitimi tamamlandı ancak mesleği aktif biçimde sürdürmek yerine yazarlığa yöneldi.

Edinburgh hukuk kültürü ile edebiyat arasındaki kişisel kesişimi gösterir.

Bugünkü izParliament House bağlantısı

1878Modern dönemYıl düzeyi

Conan Doyle tıp eğitimini sürdürdü

University of Edinburgh’daki tıp eğitimi sırasında Joseph Bell’in keskin gözlem yöntemlerinden etkilendi.

Sherlock Holmes’un gözlem ve çıkarım yönteminin önemli biyografik kaynaklarından biridir.

Bugünkü izUniversity / Surgeons’ Hall çevresi

1880Modern dönemYıl düzeyi

Deacon Brodie oyunu

Stevenson ve W. E. Henley, Edinburgh’lu çift hayatlı Deacon Brodie hikâyesini sahne için işledi.

Jekyll/Hyde’dan önce şehrin çift kimlik temasının edebîleşmesini gösterir.

Bugünkü izLawnmarket / Brodie bağlantılı mekânlar

1881Modern dönemKesin

Conan Doyle tıp derecesini aldı

Doyle Edinburgh’dan MB, CM derecesi aldı.

Polisiye tarihindeki en ünlü yazarlardan birinin tıp eğitimi bağını tamamlar.

Bugünkü izUniversity of Edinburgh

1883Modern dönemKesin

Treasure Island kitap olarak yayımlandı

Stevenson’ın korsan ve macera romanı uluslararası klasik hâline geldi.

Edinburgh doğumlu bir yazarın dünya çocuk ve macera edebiyatına etkisini gösterir.

Bugünkü izWriters’ Museum

5 Ocak 1886Modern dönemGün/Ay/Yıl

Strange Case of Dr Jekyll and Mr Hyde yayımlandı

Stevenson iyi-kötü, saygınlık-suç ve çift kimlik gerilimini yoğun bir anlatıya dönüştürdü.

Edinburgh’un Old/New Town ikiliğiyle sık ilişkilendirilen kültürel simge hâline geldi.

Bugünkü izWriters’ Museum / Old-New Town karşıtlığı

1887Modern dönemKesin

A Study in Scarlet yayımlandı

Arthur Conan Doyle Sherlock Holmes ve Dr Watson’ı ilk kez okura sundu.

Modern dedektif edebiyatının en kalıcı karakterlerinden birini doğurdu.

Bugünkü izEdinburgh Conan Doyle rotası

3 Aralık 1894Modern dönemGün/Ay/Yıl

Robert Louis Stevenson öldü

Stevenson Samoa’da öldü; eserleri Edinburgh’un edebî hafızasının ana parçalarından biri oldu.

Şehrin dünya edebiyatındaki etkisinin coğrafi sınırları aştığını gösterir.

Bugünkü izWriters’ Museum

20. yüzyıl başıModern dönemDönem

Scott ve Stevenson şehir hafızasına yerleşti

Anıt, müze, ev ve sokak bağlantıları üzerinden yazarların Edinburgh rotaları oluştu.

Modern edebî turizmin altyapısını hazırladı.

Bugünkü izScott Monument / Old Town

1 Şubat 1918Modern dönemGün/Ay/Yıl

Muriel Spark doğdu

Edinburgh doğumlu Spark keskin ironisi ve şehir gözlemleriyle 20. yüzyıl Britanya edebiyatının önemli romancısı oldu.

Edinburgh kadın yazarlığı dosyasının merkez isimlerinden biridir.

Bugünkü izBruntsfield / edebiyat rotaları

1925Modern dönemKesin

National Library of Scotland kuruldu

Advocates Library’nin ulusal koleksiyon geleneği modern devlet kütüphanesine dönüştü.

İskoç yazılı mirasının korunması ve araştırılmasının temel kurumudur.

Bugünkü izNational Library of Scotland

7 Temmuz 1930Modern dönemGün/Ay/Yıl

Arthur Conan Doyle öldü

Doyle İngiltere’de öldü; Edinburgh doğumlu kimliği ve tıp eğitimi şehir edebiyat tarihinde kalıcı kaldı.

Polisiye şehrinin tarihsel soy ağacını tamamlar.

Bugünkü izPicardy Place / University

1947Yakın dönemKesin

Edinburgh International Festival ve Fringe doğdu

Savaş sonrası festival ekosistemi tiyatro, yazı ve performansı şehrin kültür ekonomisinin merkezine taşıdı.

Edebiyatın sahne sanatları ve yayın dünyasıyla kesişmesini büyüttü.

Bugünkü izCity Centre

27 Eylül 1958Yakın dönemGün/Ay/Yıl

Irvine Welsh doğdu

Leith doğumlu Welsh daha sonra Trainspotting ile modern Edinburgh’un sınıf, uyuşturucu ve dil dünyasını edebiyata taşıdı.

Turistik merkez dışındaki Edinburgh’u dünya edebiyatına soktu.

Bugünkü izLeith

28 Nisan 1960Yakın dönemGün/Ay/Yıl

Ian Rankin doğdu

Fife doğumlu Rankin Edinburgh’a yerleşerek Rebus romanlarıyla şehrin modern suç coğrafyasını kurdu.

Conan Doyle sonrası Edinburgh polisiye geleneğinin en güçlü çağdaş devamıdır.

Bugünkü izOxford Bar / Edinburgh Rebus rotaları

1961Yakın dönemKesin

The Prime of Miss Jean Brodie yayımlandı

Muriel Spark Edinburgh’daki kız okulu ve şehir kültürünü güçlü karakter çalışmasına dönüştürdü.

Edinburgh’un eğitim, sınıf ve toplumsal saygınlık dünyasını uluslararası edebiyata taşıdı.

Bugünkü izMorningside / şehir edebiyat rotaları

1962Yakın dönemYıl düzeyi

Writers’ Museum edebî hafızanın merkezi oldu

Lady Stair’s House’taki belediye müze koleksiyonları 1962’de Writers’ Museum kimliğiyle Burns, Scott ve Stevenson’a odaklandı.

Şehrin klasik edebiyat kanonunu tek tarihî evde görünür kılan uzman müze kimliğini oluşturdu.

Bugünkü izWriters’ Museum, Lady Stair’s Close

1983Yakın dönemKesin

Edinburgh International Book Festival kuruldu

Kitap festivali yazar, okur ve yayıncıları düzenli olarak şehirde buluşturmaya başladı.

Edinburgh’un yaşayan edebiyat şehri kimliğinin temel modern kurumlarındandır.

Bugünkü izEdinburgh Book Festival alanları

1984Yakın dönemYıl düzeyi

Scottish Poetry Library kuruldu

Şiire adanmış ulusal kütüphane ve merkez Edinburgh’da oluşturuldu.

Şiiri yaşayan kültür ve arşiv olarak destekleyen önemli kurumdur.

Bugünkü izScottish Poetry Library, Canongate

1987Yakın dönemKesin

Knots and Crosses yayımlandı

Ian Rankin’in ilk Rebus romanı Edinburgh’u modern polisiyenin ana sahnelerinden birine dönüştürmeye başladı.

Karanlık sokak, kurum ve sınıf coğrafyasını çağdaş suç romanına taşıdı.

Bugünkü izEdinburgh Rebus rotaları

1990’lar ortasıYakın dönemDönem

J. K. Rowling Edinburgh’da Harry Potter serisini yazdı

Rowling serinin erken kitapları üzerinde Edinburgh’daki kafelerde ve evinde çalıştı.

Şehrin çağdaş küresel edebiyat turizmine güçlü yeni katman ekledi.

Bugünkü izEdinburgh city centre

1993Yakın dönemKesin

Trainspotting yayımlandı

Irvine Welsh’in romanı Leith ve Edinburgh çevresindeki uyuşturucu, işsizlik, arkadaşlık ve Scots dilini sert biçimde anlattı.

Kartpostal Edinburgh’un karşısına işçi sınıfı ve post-endüstriyel şehri koydu.

Bugünkü izLeith / city literary routes

26 Haziran 1997Yakın dönemGün/Ay/Yıl

Harry Potter and the Philosopher’s Stone yayımlandı

İlk Harry Potter kitabı yayımlanarak küresel edebiyat fenomeninin başlangıcını yaptı.

Edinburgh’daki yazım sürecini dünya ölçeğinde edebiyat turizmine bağladı.

Bugünkü izEdinburgh Rowling rotaları

2002GünümüzYıl düzeyi

Edinburgh Makar geleneği başlatıldı

Şehir, resmî şair/Makar rolüyle yaşayan şiir üretimini kamusal kimliğe bağladı.

Edebiyatın yalnız geçmişteki yazarlardan ibaret olmadığını gösterir.

Bugünkü izCity of Edinburgh

2004GünümüzKesin

Edinburgh ilk UNESCO City of Literature oldu

UNESCO Creative Cities Network kapsamında dünyadaki ilk City of Literature unvanı Edinburgh’a verildi.

Şehrin yüzyıllık matbaa, kütüphane, yazar ve festival ekosistemini uluslararası ölçekte tescil etti.

Bugünkü izEdinburgh genelinde

2005 sonrasıGünümüzDönem

City of Literature programları genişledi

Yazar etkinlikleri, okuma projeleri, uluslararası ortaklıklar ve edebî turizm daha sistematik desteklendi.

UNESCO unvanının yalnız sembolik olmadığını gösterir.

Bugünkü izEdinburgh City of Literature

2011GünümüzYıl düzeyi

Gizemli kâğıt kitap heykelleri ortaya çıktı

Edinburgh’daki kütüphane ve kültür kurumlarına anonim, kitaplardan yapılmış heykeller bırakıldı.

Şehrin kitap sevgisini çağdaş kent efsanesi ve sanat performansına dönüştürdü.

Bugünkü izScottish Poetry Library / NLS bağlantıları

2010’larGünümüzDönem

Rebus Edinburgh’un edebî haritasına yerleşti

Ian Rankin romanlarındaki barlar, sokaklar ve kurumlar okurların gezdiği gerçek mekânlara dönüştü.

Kurgu ile şehir deneyimi arasındaki sınırı görünür kılar.

Bugünkü izNew Town / Old Town / Oxford Bar çevresi

2018GünümüzYıl düzeyi

Spark’ın yüzüncü doğum yılı etkinliklerle anıldı

Doğumunun yüzüncü yılında eserleri ve Edinburgh bağlantıları yeniden öne çıkarıldı.

Kadın yazarların şehir kanonundaki görünürlüğünü güçlendirdi.

Bugünkü izEdinburgh literary institutions

2020GünümüzYıl düzeyi

Edebiyat festivalleri dijitalleşti

Pandemi döneminde kitap ve kültür etkinlikleri çevrimiçi biçimlere yöneldi.

Yaşayan edebiyat ekosisteminin krizlere uyum kapasitesini gösterir.

Bugünkü izEdinburgh Book Festival / online

2024GünümüzKesin

City of Literature unvanının 20. yılı

Edinburgh’un 2004’teki ilk UNESCO City of Literature oluşunun yirminci yılı kutlandı.

Unvanın kent kimliğinde kalıcı bir kuruma dönüştüğünü gösterir.