Alevilik ve Sünnilik: Tarihsel Ayrışmanın Kırılma Noktaları

632Orta çağYıl

Hz. Muhammed’in vefatı

Peygamber’in vefatıyla Müslüman toplulukta liderliğin nasıl belirleneceği sorunu ortaya çıktı.

Sonraki bütün hilafet ve meşruiyet tartışmalarının başlangıç noktası oldu.

632Orta çağYıl

Sakife toplantısı

Medine’de yapılan toplantıda Ebû Bekir’e biat edildi.

Sünni gelenekte ilk halifenin seçimi olarak görülürken Şii hafızada tartışmalı bir kırılma sayıldı.

632–634Orta çağAralık

Ebû Bekir dönemi

İlk halife olarak Ridde savaşları ve erken devlet düzeni şekillendi.

Sünni geleneğin meşru hilafet çizgisinin ilk halkası oldu.

634–644Orta çağAralık

Ömer dönemi

İslam devleti hızlı genişledi ve idari yapı güçlendi.

Sünni siyasi hafızada adalet ve düzenin simge dönemlerinden biri haline geldi.

644Orta çağYıl

Osman’ın halife oluşu

Üçüncü halife olarak göreve gelen Osman döneminde genişleme sürdü.

Dönemin sonundaki hoşnutsuzluk ilk büyük iç krizi hazırladı.

656Orta çağYıl

Osman’ın öldürülmesi

Medine’de isyancılar tarafından öldürülen Osman, ilk büyük fitnenin eşiğini oluşturdu.

Hilafet kavgası daha sert ve kalıcı hale geldi.

656Orta çağYıl

Ali’nin halife seçilmesi

Osman sonrası dönemde Hz. Ali halife oldu.

Ali taraftarlığının siyasal çekirdeği belirginleşti.

656Orta çağYıl

Cemel Vakası

Hz. Ali ile Aişe, Talha ve Zübeyr’i destekleyen kuvvetler arasında savaş yaşandı.

Müslüman toplum içinde ilk büyük iç savaşlardan biri olarak hafızaya kazındı.

657Orta çağYıl

Sıffin Savaşı

Ali ile Muaviye arasındaki savaş kesin sonuç vermedi.

Hakem olayı ve sonrasında meşruiyet tartışması derinleşti.

658Orta çağYıl

Hakem olayı

Sıffin sonrası hakeme gidilmesi Ali’nin otoritesini zayıflattı.

Hem Haricilerin doğmasına hem de Ali taraftarlığının daha keskinleşmesine yol açtı.

658Orta çağYıl

Haricilerin ayrılması

Ali’nin ordusundan ayrılan grup yeni bir muhalefet odağı oluşturdu.

Erken İslam’daki siyasal-mezhebi çoğalmanın ilk örneklerinden biri oldu.

661Orta çağYıl

Ali’nin öldürülmesi

Hz. Ali suikast sonucu öldürüldü.

Şii hafızada imamet çizgisi güçlenirken siyasi merkez Muaviye’ye geçti.

661Orta çağYıl

Muaviye’nin hilafeti

Muaviye Şam merkezli Emevi yönetimini kurdu.

Hilafetin hanedanlaşması yönünde önemli bir dönemeç yaşandı.

670’lerOrta çağDönem

Ali taraftarlığının derinleşmesi

Kufe başta olmak üzere bazı çevrelerde Ali soyuna bağlılık güçlendi.

Şiiliğin ilk siyasal-kimlik çekirdeği daha görünür hale geldi.

680Orta çağYıl

Yezid’in halef olması

Muaviye’nin oğlu Yezid’in başa geçmesi veraset tartışmasını büyüttü.

Hilafetin seçimden çok hanedan mantığına kaydığı algısını güçlendirdi.

680Orta çağYıl

Kerbelâ

Hz. Hüseyin ve yanındakiler Kerbelâ’da öldürüldü.

Şiiliğin merkezî travması ve kimlik kurucu olayı haline geldi.

680’lerOrta çağDönem

Tövbe edenler hareketi

Kufe’de Hüseyin’e destek veremeyenler pişmanlık etrafında örgütlendi.

Kerbelâ hafızasının siyasal ve duygusal etkisini artırdı.

685–687Orta çağAralık

Muhtar es-Sakafî hareketi

Ali soyunun intikamını öne çıkaran hareket Kufe’de etkili oldu.

Şii siyasal dilin kitleselleşmesine katkı sağladı.

700’lerOrta çağDönem

Ehl-i beyt sevgisinin yayılması

Ali, Hasan ve Hüseyin sevgisi geniş İslam coğrafyasında yayıldı.

Daha sonra hem Şii hem Alevi-Bektaşi geleneklerinde güçlü bir ortak motif haline geldi.

750Orta çağYıl

Abbâsî devrimi

Emeviler devrilip Abbâsîler iktidara geldi.

Ehl-i beyt söylemi siyasette önemini korurken farklı Şii eğilimler de yaşamaya devam etti.

8. yüzyılOrta çağDönem

İmam Cafer es-Sadık dönemi

Cafer es-Sadık çevresinde ilmî ve itikadî birikim oluştu.

İmamiyye/On İki İmam Şiiliğinin düşünsel zemininde çok etkili oldu.

765Orta çağYıl

Cafer es-Sadık’ın vefatı

İmamın ölümü sonrası imametin kimde olduğu tartışıldı.

Şia içinde yeni ayrışmaların doğmasına yol açtı.

8. –9. yüzyıllarOrta çağDönem

Sünni hadis birikiminin kurumsallaşması

Hadis, fıkıh ve icma merkezli yaklaşım güç kazandı.

Sünnilik daha belirgin bir ana gelenek kimliği kazandı.

8. –9. yüzyıllarOrta çağDönem

Fıkıh mezheplerinin oluşumu

Hanefîlik, Malikîlik, Şafiîlik ve Hanbelîlik çevresinde hukuk düşüncesi sistemleşti.

Sünni toplulukların ortak çerçevesi daha net hale geldi.

873–874Orta çağAralık

Gaybet inancı

On ikinci imamın gizlendiği inancı şekillendi.

İmamiyye Şiiliğinin ayırt edici ana doktrini haline geldi.

9. –10. yüzyıllarOrta çağDönem

Aşura hafızasının kurumsallaşması

Kerbelâ anmaları daha yerleşik ritüeller kazandı.

Şii topluluk kimliğinin duygusal ve törensel omurgasını güçlendirdi.

909Orta çağYıl

Fatımi hilafetinin kuruluşu

Kuzey Afrika’da Şii temelli bir devlet ortaya çıktı.

Şiiliğin yalnız muhalif değil, devlet kurucu bir hat da üretebildiğini gösterdi.

945Orta çağYıl

Büveyhîlerin Bağdat’a girişi

Şii eğilimli Büveyhîler Abbâsî merkezini kontrol etti.

Sünni-Şii güç dengeleri açısından yeni bir aşama açıldı.

10. –11. yüzyıllarOrta çağDönem

Sünni yeniden toparlanma

Hadis, kelam ve fıkıh etrafında Sünni ana omurga güçlendi.

Sünnilik devlet ve medrese düzeniyle daha sıkı bütünleşti.

1055Orta çağYıl

Selçukluların Bağdat’a girişi

Selçuklular Abbâsî halifesini koruyan Sünni güç olarak öne çıktı.

Sünni siyasi düzenin yeniden tahkimi hızlandı.

11. yüzyılOrta çağDönem

Nizamiye medreseleri

Büyük Selçuklu dünyasında medrese ağı güçlendirildi.

Sünni ilim ve devlet ilişkisi kurumsallaştı.

12. yüzyılOrta çağDönem

Tasavvufi ağların yayılması

Anadolu ve İran sahasında derviş çevreleri güç kazandı.

Daha sonra Alevi-Bektaşi dünyasının besleneceği heterodoks damarlar çoğaldı.

13. yüzyıl başlarıOrta çağDönem

Anadolu’ya yoğun Türkmen göçleri

Moğol baskısı ve siyasi çalkantılar Anadolu’ya yeni topluluklar getirdi.

Anadolu’daki heterodoks dervişlik ve ocak yapılarının sosyal zemini genişledi.

1240Orta çağYıl

Babaîler İsyanı

Anadolu Selçuklu düzenine karşı büyük bir dini-sosyal ayaklanma yaşandı.

Sonraki Kızılbaş-Alevi hafızasında önemli öncüllerden biri sayıldı.

13. yüzyılOrta çağDönem

Hacı Bektaş Veli çevresinin oluşumu

Anadolu’da Hacı Bektaş’a atfedilen irfan ve menkıbe çevresi oluştu.

Bektaşi geleneğin ana sembol kişiliği ortaya çıktı.

13. –14. yüzyıllarOrta çağDönem

Abdal ve derviş ağları

Gezgin dervişler, ocaklar ve zaviye çevreleri Anadolu’ya yayıldı.

Yazılı ortodoksi dışındaki dini hayatın çeşitlenmesine zemin sağladı.

14. yüzyılOrta çağDönem

Bektaşi geleneğin belirginleşmesi

Hacı Bektaş çevresindeki çizgi daha örgütlü hale gelmeye başladı.

Sonraki yüzyıllarda hem halk dindarlığına hem de yeniçeri çevrelerine etki etti.

14. –15. yüzyıllarOrta çağDönem

Osmanlı düzeninin merkezileşmesi

Saray ve ulema etrafında daha net bir Sünni devlet dili gelişti.

Taşradaki heterodoks çevrelerle merkez arasında gerilim potansiyeli arttı.

15. yüzyılOrta çağDönem

Bektaşiliğin yeniçeri çevrelerinde güçlenmesi

Bektaşi geleneği ocak ve tekke ağlarıyla görünürlük kazandı.

Alevi-Bektaşi dünyası ile Osmanlı askeri-siyasi yapısı arasında özgün bir temas alanı oluştu.

15. yüzyıl sonuOrta çağDönem

Safevi tarikatının siyasallaşması

Erdebil merkezli Safevi çevresi daha militan ve devlet kurucu bir çizgiye yöneldi.

Anadolu’daki birçok Türkmen ve Kızılbaş çevre üzerinde derin etki bıraktı.

1501Erken modernYıl

Şah İsmail’in Tebriz’e girişi

Şah İsmail Safevi devletini kurdu.

On İki İmam Şiiliğinin İran’da devlet dini haline gelmesinin kapısı açıldı.

1501–1502Erken modernAralık

Safevi devlet dini olarak Şiilik

Safevi yönetimi İmamî Şiiliği resmileştirdi.

Osmanlı-Safevi rekabetine güçlü bir mezhebi boyut eklendi.

16. yüzyıl başıErken modernDönem

Anadolu’da Kızılbaş ağlarının büyümesi

Şah İsmail’e bağlı ya da ona sempati duyan çevreler Anadolu’da etkili oldu.

Osmanlı merkezi için hem siyasi hem mezhebi tehdit olarak algılandı.

1511Erken modernYıl

Şahkulu İsyanı

Osmanlı’ya karşı büyük bir Kızılbaş ayaklanması yaşandı.

Merkezin Kızılbaşlara bakışını sertleştiren başlıca dönüm noktalarından biri oldu.

1514Erken modernYıl

Çaldıran Savaşı

Osmanlılar Safevileri ağır yenilgiye uğrattı.

Anadolu’nun mezhebi-siyasi haritasında uzun süreli etkiler bıraktı.

1514 sonrasıErken modernTarih etiketi

Kızılbaş takibatı

Osmanlı yönetimi Kızılbaş çevrelere karşı daha sert gözetim ve baskı uyguladı.

Alevi-Kızılbaş toplulukların kapanık ve korunmacı yapılar geliştirmesinde etkili oldu.

16. yüzyılErken modernDönem

Balım Sultan ve Bektaşi teşkilatlanması

Bektaşilik daha kurumsal erkân ve hiyerarşi kazandı.

Bektaşi yolu ile kırsal Kızılbaş toplulukları arasında hem yakınlık hem fark belirginleşti.

16. yüzyılErken modernDönem

Buyruk geleneğinin yayılması

Kızılbaş çevrelerde Buyruk metinleri erkân ve inanç çerçevesi sundu.

Alevi inanç pratiğinin yazılı hafızasını güçlendirdi.

16. yüzyılErken modernDönem

Hatayi mahlaslı şiirlerin etkisi

Şah İsmail’in şiirleri Anadolu’daki Kızılbaş muhitlerde benimsendi.

Alevi-Bektaşi sözlü kültürünün ortak hafızasında kalıcı iz bıraktı.

16. yüzyılErken modernDönem

Pir Sultan Abdal geleneği

Alevi sözlü kültüründe güçlü bir muhalefet ve hakikat dili oluştu.

Alevi kimliğinin edebi ve duygusal hafızasını derinleştirdi.

16. –17. yüzyıllarErken modernDönem

Ocak sistemi ve dedelik

Soy ve hizmet temelli dini önderlik yapıları yerleşti.

Anadolu Aleviliğinin toplumsal örgütlenmesinin ana omurgası oluştu.

16. –17. yüzyıllarErken modernDönem

Cem erkânının yerleşmesi

Toplu ibadet, musahiplik ve görgü eksenli ritüeller belirginleşti.

Aleviliği klasik cami merkezli Sünni ibadetten ayıran temel farklardan biri oldu.

16. –17. yüzyıllarErken modernDönem

Taşrada kapanma eğilimi

Baskı ve güvensizlik nedeniyle birçok topluluk kapalı kırsal yapılarda yaşamayı tercih etti.

Alevi hafızasında gizlilik ve tedbir önemli hale geldi.

17. yüzyılErken modernDönem

Osmanlı-Safevi sınır düzeninin oturması

İki büyük güç arasındaki uzun savaşlar göreli dengeye kavuştu.

Mezhebi cepheleşme askeri sınırlarla daha somutlaştı.

17. –18. yüzyıllarErken modernDönem

Bektaşi tekkelerinin Balkanlara yayılması

Bektaşilik Osmanlı coğrafyasında geniş bir tekke ağı kurdu.

Alevi-Bektaşi geleneğin yalnız Anadolu’ya sıkışmayan bir yayılımı oldu.

16. yüzyıl sonuErken modernDönem

Kızılbaş adının damgalayıcı kullanımı

Osmanlı resmî belgelerinde Kızılbaş ve Râfizî gibi adlandırmalar sıklaştı.

Devlet dili ile topluluk öz kimliği arasındaki mesafe büyüdü.

18. yüzyılErken modernDönem

Anadolu Aleviliğinde yerel farklılaşma

Tahtacı, Çepni, Hubyar ve farklı ocak çevreleri daha belirgin hale geldi.

Aleviliğin tek tip değil, çok katmanlı bir yapı olduğunu gösterdi.

1826Modern dönemYıl

Vak‘a-i Hayriye

Yeniçeri Ocağı kaldırıldı.

Bektaşi çevreleri de ağır darbe aldı ve birçok tekke kapatıldı.

1826 sonrasıModern dönemTarih etiketi

Bektaşiliğe baskı

Tekke malları ve yapıları hedef alındı, şeyhler sürüldü.

Bektaşi yolunun kamusal görünürlüğü zayıfladı.

19. yüzyıl ortalarıModern dönemDönem

Bektaşiliğin kısmi toparlanması

Bazı tekkeler ve edebi çevreler yeniden canlandı.

Gelenek tamamen ortadan kalkmayıp yeni biçimlerde sürmeye devam etti.

19. yüzyılModern dönemDönem

Alevi köy ağlarının sürekliliği

Anadolu’daki kırsal cem ve ocak düzeni yaşamayı sürdürdü.

Merkezden uzakta topluluk dayanışması korunabildi.

19. yüzyılModern dönemDönem

Osmanlı modernleşmesinin etkisi

Merkezi devlet aygıtı taşra üzerindeki denetimini artırdı.

Alevi ve diğer heterodoks çevrelerin devletle ilişkileri yeni bir boyut kazandı.

1908Modern dönemYıl

II. Meşrutiyet

Siyasal canlanma ve kamusal tartışma alanı genişledi.

Bektaşi ve Alevi çevreler de yeni kamu diline daha görünür biçimde girdi.

1923Modern dönemYıl

Cumhuriyet’in ilanı

Osmanlı sonrası yeni devlet kuruldu.

Laiklik ve vatandaşlık dili Aleviler için hem imkan hem yeni gerilim alanları doğurdu.

1925Modern dönemYıl

Tekke ve zaviyelerin kapatılması

Tarikat kurumları resmen kapatıldı.

Bektaşi tekkeleri ve geleneksel dini örgütlenmeler için büyük kırılma yarattı.

1930’larModern dönemTarih etiketi

Sekülerleşme ve görünürlük azalması

Kamusal alanda dini kimlikler geri plana itildi.

Alevi inancı daha çok özel/topluluk içi alanda yaşamayı sürdürdü.

19. yüzyıl sonuModern dönemDönem

Bektaşi edebiyatında canlanma

Bektaşi şiiri ve nefes geleneği yeni metinlerle yaşamayı sürdürdü.

Sözlü ve yazılı kültür üzerinden süreklilik sağlandı.

1937–1938Modern dönemAralık

Dersim harekâtı

Devletin sert askeri harekâtı Dersim/Tunceli’de büyük yıkım yarattı.

Alevi hafızasında derin bir travma ve kırılma olarak yer etti.

1940’larModern dönemTarih etiketi

Şehirleşmenin ilk etkileri

Kırsal topluluklardan kentlere kısmi geçiş başladı.

Kapalı köy yapısından daha açık toplumsal ilişkilere geçiş hızlandı.

1950’lerYakın dönemDönem

Çok partili hayatın yerleşmesi

Yeni siyasi rekabet zemini oluştu.

Alevi toplulukların siyasal tercihlerinde çeşitlenme arttı.

1960’larYakın dönemTarih etiketi

Alevilik adının yaygınlaşması

Önceden Kızılbaş olarak anılan topluluklarda Alevi adı daha yaygın hale geldi.

Modern kimlik dilinde ortak bir şemsiye terim güç kazandı.

1960’larYakın dönemTarih etiketi

Kentleşme ve dernekleşme

Büyük şehirlere göç eden Aleviler yeni dayanışma ağları kurdu.

Kimliğin sözlü-kırsal çerçevesi şehirli ve örgütlü bir biçime dönüştü.

1966Yakın dönemYıl

Hacıbektaş etkinliklerinin görünürleşmesi

Hacıbektaş merkezli anma ve buluşmalar daha kamusal nitelik kazandı.

Alevi-Bektaşi belleğinin görünür kamusal mekanları güçlendi.

1970’lerYakın dönemDönem

Siyasal kutuplaşmanın artması

Türkiye genelinde sağ-sol ve mezhebi gerilimler sertleşti.

Aleviler birçok yerde toplu saldırı riskiyle karşı karşıya kaldı.

1978Yakın dönemYıl

Maraş Katliamı

Kahramanmaraş’ta Alevileri hedef alan büyük şiddet olayları yaşandı.

Cumhuriyet döneminde Alevi hafızasının en ağır travmalarından biri oldu.

1980Yakın dönemYıl

Çorum olayları

Alevi-Sünni gerilimi etrafında ölümcül şiddet yaşandı.

Alevi topluluklarda güvensizlik ve kırılganlık duygusunu pekiştirdi.

1980’lerYakın dönemDönem

Alevi hareketinin yeniden canlanması

Kentleşmiş kuşaklar kimlik, eşitlik ve tanınma taleplerini daha açık dillendirmeye başladı.

Modern Alevi kamusallığının temelleri güçlendi.

1989Yakın dönemYıl

Alevi yayıncılığında artış

Dergiler, kitaplar ve araştırmalar çoğaldı.

Kimliğin gizli/sözlü sınırları aşarak yazılı ve kamusal alana taşınması hızlandı.

1990Yakın dönemYıl

Alevi örgütlenmelerinin büyümesi

Vakıf ve dernekler daha etkili hale geldi.

Hak temelli söylem güçlü bir siyasal dil kazandı.

1993Yakın dönemYıl

Sivas Madımak Katliamı

Pir Sultan Abdal etkinlikleri sırasında Madımak Oteli ateşe verildi.

Alevi hafızasında modern dönemin en büyük travmalarından biri oldu.

1995Yakın dönemYıl

Gazi Mahallesi olayları

İstanbul’da çoğu Alevi nüfuslu bölgede ölümcül çatışmalar yaşandı.

Devlet, güvenlik ve ayrımcılık tartışmalarını büyüttü.

1990’larYakın dönemTarih etiketi

Diaspora Aleviliğinin güçlenmesi

Avrupa başta olmak üzere göçmen topluluklarda Alevi kurumları büyüdü.

Alevi kimliği ulusötesi ve daha kurumsal bir çehre kazandı.

2000GünümüzYıl

AB süreci ve hak tartışmaları

Türkiye’de insan hakları ve din özgürlüğü tartışmaları hız kazandı.

Alevi talepleri eşit yurttaşlık ve cemevi statüsü başlıklarıyla öne çıktı.

2002 sonrasıGünümüzTarih etiketi

Yeni siyasal dönemde Alevi talepleri

Alevi toplumunun tanınma, zorunlu din dersi ve cemevi talepleri daha görünür oldu.

Alevi meselesi devlet-toplum ilişkilerinin önemli başlıklarından biri haline geldi.

2007GünümüzYıl

Din dersi tartışmalarının yoğunlaşması

Zorunlu din kültürü derslerinin içeriği daha sert biçimde tartışıldı.

Alevi hakları meselesi hukuk ve eğitim boyutuyla uluslararası alana taşındı.

2009GünümüzYıl

Alevi açılımı ve çalıştaylar

Devlet ile Alevi temsilcileri arasında çalıştaylar başladı.

Cumhuriyet tarihinde ilk kez Alevi meselesi bu ölçekte resmî tartışma konusu oldu.

2010GünümüzYıl

Alevi Çalıştayları raporu

Çalıştayların çıktıları kamuoyuna yansıdı.

Sorunların tanınması açısından önemliydi ancak çözüm beklentileri tam karşılanmadı.

2014GünümüzYıl

AİHM – Cumhuriyetçi Eğitim ve Kültür Merkezi kararı

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi cemeviyle ilgili ayrımcılık ve eşitsizlik boyutunu gündeme taşıdı.

Cemevlerinin hukuki statüsü tartışmasını uluslararası düzeyde güçlendirdi.

2000’lerGünümüzDönem

Alevi televizyonu ve dijital kamusallık

Uydu kanalları ve internet Alevi anlatısının yayılmasını hızlandırdı.

Kimliğin yeni kuşaklara aktarım biçimi köklü şekilde değişti.

2016GünümüzYıl

AİHM – İzzettin Doğan ve diğerleri kararı

Mahkeme Alevilerin dini kamu hizmetlerinde eşit muamele görmemesiyle ilgili ihlal kararı verdi.

Alevi meselesinin uluslararası insan hakları boyutunu daha da görünür kıldı.

2010’larGünümüzTarih etiketi

Cemevlerinin sayısal ve kurumsal artışı

Kentlerde yeni cemevleri ve kültür merkezleri açıldı.

Alevi ibadet ve sosyalleşme mekanları daha görünür hale geldi.

2013–2020GünümüzAralık

Yeni kuşak Alevi tartışmaları

Kimlik, inanç, sekülerleşme ve gelenek ilişkisi genç kuşaklarda yeniden tartışıldı.

Aleviliğin yalnız geçmişe ait değil, yaşayan ve dönüşen bir alan olduğu vurgulandı.

2021GünümüzYıl

AİHM kararlarının etkisinin sürmesi

Alevi kurumları eşit yurttaşlık ve ibadethane statüsü taleplerini sürdürdü.

Hukuki tanınma tartışmaları güncelliğini korudu.

2022GünümüzYıl

Alevi-Bektaşi Kültür ve Cemevi Başkanlığının kurulması

Kültür ve Turizm Bakanlığı bünyesinde yeni bir başkanlık kuruldu.

Devletin Alevi alanına yaklaşımında yeni ve tartışmalı bir kurumsal evre başladı.

2023GünümüzYıl

Başkanlığın fiilî faaliyetleri

Bakım-onarım, tefrişat ve hizmet koordinasyonu gibi uygulamalar görünür hale geldi.

Bir kesim bunu destek, bir kesim ise tanınma yerine idari kontrol olarak değerlendirdi.

2024GünümüzYıl

Cemevlerine destek açıklamaları

Resmî bütçe görüşmelerinde cemevlerine yönelik desteklerden söz edildi.

Alevi meselesinin kültürel destek ile hukuki eşitlik arasındaki farkı yeniden tartışıldı.

2024GünümüzYıl

Alevi-Bektaşi kurumlarında çoğul tartışma

Farklı Alevi kurumları devlet politikalarına farklı tepkiler verdi.

Alevi topluluğun tek sesli değil çoğul bir yapıda olduğu daha görünür oldu.

2025GünümüzYıl

Alevi çalışmalarında akademik üretimin artması

Alevilik, Bektaşilik ve Kızılbaşlık üzerine yeni yayınlar ve etkinlikler sürdü.

Konunun yalnız güvenlik ya da siyaset değil, tarih ve kültür başlığı olarak da güçlenmesini sağladı.

2025GünümüzYıl

Sünni-Alevi ayrışmasının yeniden yorumlanması

Kamu tartışmalarında erken İslam, Anadolu tarihi ve vatandaşlık ilişkisi birlikte ele alınmaya devam etti.

Meselenin sadece teoloji değil aynı zamanda hafıza, hukuk ve eşitlik sorunu olduğu daha net anlaşıldı.

2026GünümüzYıl

Bugünkü tablo

Sünnilik İslam dünyasının çoğunluk geleneği olmayı sürdürürken Alevilik Türkiye’nin en büyük dini azınlıklarından biri olarak görünürlüğünü koruyor.

Erken halefiyet krizinden doğan ayrışmalar ile Anadolu’da geç şekillenen Alevi tarihini birlikte okumak hâlâ temel ihtiyaç olmaya devam ediyor.