Genel çerçeve
Roma tarihi 5 ana sütun üzerinde yükselir: Krallık dönemi (mitolojik kuruluş), Cumhuriyet dönemi (hukuk ve yayılma), İmparatorluk dönemi (ihtişam ve çöküş), Orta Çağ/Papalık (karanlık ve din) ve Rönesans/Modern dönem (sanat ve ulus devlet). Her olay, taş üstüne taş konularak inşa edilen bu eşsiz metropolün kaderini nasıl değiştirdiğini gösterir.
Roma'nın Kuruluşu
Mitolojiye göre Romulus, kardeşi Remus'u öldürerek Palatino Tepesi'nde şehri kurdu.
Numa Pompilius Dönemi
İkinci kral Numa, şehrin dini kurumlarını, tapınaklarını ve takvimini oluşturdu.
Cloaca Maxima'nın İnşası
Forum bölgesindeki bataklıkları kurutmak için devasa ana kanalizasyon sistemi inşa edildi.
Krallığın Yıkılışı
Son kral Tarquinius Superbus halk isyanıyla kovuldu ve Roma Cumhuriyeti ilan edildi.
Levha Kanunları
Patriciler (soylular) ve Plebler (halk) arasındaki çatışmalar sonucu ilk yazılı Roma hukuku oluşturuldu.
Galyalıların Yağması
Kelt (Galya) kabileleri Roma'yı ele geçirip şehri yağmaladı ve yaktı.
Servius Surları
Galyalı işgalinden ders çıkaran Romalılar, yedi tepeyi içine alan devasa taş surlar inşa etti.
Appia Yolu (Via Appia)
Sansür Appius Claudius, Roma'yı güneye bağlayan ilk büyük taş döşeli otoyolu inşa ettirdi.
Aqua Appia (İlk Su Kemeri)
Şehre temiz su taşıyan ilk devasa mühendislik harikası su kemeri açıldı.
Pön Savaşlarının Başlaması
Roma, Akdeniz'in diğer büyük gücü Kartaca ile 100 yıl sürecek ölüm kalım savaşına girdi.
Kartaca'nın Yıkılışı
Roma orduları Kartaca'yı yerle bir edip, Yunanistan'ı da fethetti.
Gracchus Kardeşler Reformu
Tiberius Gracchus, zenginlerin topraklarını yoksul halka dağıtmak için isyan başlattı ama öldürüldü.
Spartaküs İsyanı
Gladyatör Spartaküs önderliğinde on binlerce köle Roma'ya karşı ayaklandı.
Birinci Triumvirlik
Sezar, Pompeius ve Crassus, Senato'yu bypass ederek devleti ortak yönetme kararı aldı.
Rubicon'un Geçilmesi
Jül Sezar, ordusuyla Rubicon nehrini geçip Roma'ya girerek iç savaşı başlattı.
Sezar'ın Suikastı
Sezar, çok fazla güçlendiği gerekçesiyle Brütüs ve Senatörler tarafından tiyatroda bıçaklandı.
Augustus Dönemi (İmparatorluk)
Sezar'ın evlatlığı Octavianus, Augustus unvanını alarak Roma'nın ilk imparatoru oldu.
Ara Pacis (Barış Sunağı)
Augustus, Roma'nın tüm savaşları bitirdiğini simgeleyen devasa mermer sunağı inşa ettirdi.
Büyük Roma Yangını
İmparator Neron döneminde çıkan yangın şehrin %70'ini küle çevirdi.
Kolezyum'un Açılışı
İmparator Titus, 50 bin kişilik devasa Flavianus Amfitiyatrosu'nu kanlı oyunlarla açtı.
Titus Takı
Yahudi isyanının bastırılması ve Kudüs'ün yağmalanması anısına Forum'a devasa bir zafer takı yapıldı.
Trajan Sütunu
İmparator Trajan, Daçya (Romanya) zaferini anlatan 30 metrelik kabartmalı mermer sütunu dikti.
Pantheon'un Yeniden İnşası
İmparator Hadrianus, tüm tanrılara adanan devasa kubbeli tapınağı bugünkü haliyle inşa ettirdi.
Antonine Vebası
Askerlerin doğudan getirdiği devasa bir salgın Roma nüfusunun büyük kısmını öldürdü.
Caracalla Hamamları
Aynı anda 1600 kişinin yıkanabildiği, kütüphane ve spor alanları olan devasa kompleks açıldı.
Aurelianus Surları
Barbar tehdidinin artması üzerine şehri korumak için 19 km uzunluğunda yeni devasa surlar örüldü.
Milvian Köprüsü Savaşı
Konstantin, Roma girişindeki savaşta rakibini yendi ve efsaneye göre Hristiyan sembolüyle savaştı.
Konstantin Takı
Kolezyum'un yanına inşa edilen bu tak, eski imparatorluk dönemi kabartmalarının sökülüp yeniden kullanıldığı (spolia) bir yapıdır.
Başkentin Taşınması
Konstantin, imparatorluğun başkentini Byzantium'a (Konstantinopolis) taşıdı.
Paganizmin Yasaklanması
İmparator Theodosius, antik Roma dinini yasaklayarak tapınakların ateşlerini söndürdü.
Vizigotların Yağması
Kral Alarik komutasındaki Vizigotlar, 800 yıl sonra Roma'yı işgal edip yağmalayan ilk ordu oldu.
Vandalların Yağması
Vandallar şehri öylesine acımasızca yağmaladı ve heykelleri parçaladı ki isimleri yıkım kelimesine dönüştü.
Batı Roma'nın Çöküşü
Son imparator Romulus Augustulus tahttan indirildi ve Batı imparatorluğu fiilen bitti.
Gotlar Savaşı ve Su Kemerlerinin Yıkımı
Bizanslılar ve Ostrogotlar arasındaki savaşta şehrin su kemerleri kesildi.
Papa I. Gregorius
Siyasi gücün kalmadığı şehirde Papa Gregorius, halkın beslenmesini ve savunmasını üstlendi.
Pantheon'un Kiliseye Çevrilmesi
Antik Roma'nın en büyük tapınağı Meryem Ana Kilisesi yapılarak yıkımdan kurtarıldı.
Pepin'in Bağışı
Frenk Kralı Pepin, İtalya'daki toprakları Papa'ya hediye etti (Papalık Devleti kuruldu).
Şarlman'ın Taç Giymesi
Papa, Noel günü Aziz Petrus Bazilikası'nda Şarlman'a Kutsal Roma İmparatoru tacını taktı.
Sarazenlerin (Arapların) Yağması
Arap korsanlar Tiber nehrinden gelip sur dışındaki eski St. Peter kilisesini yağmaladı.
Normanların Yağması
Papa'yı kurtarmaya gelen Norman paralı askerleri kontrolden çıkıp şehri ateşe verdi.
Roma Komünü İsyanı
Roma halkı Papaların siyasi baskısına isyan ederek antik Senato'yu yeniden kurmaya çalıştı.
İlk Jübile (Kutsal Yıl)
Papa VIII. Bonifacius, şehre hacca gelenlerin günahlarının affedileceği Jübile yılını ilan etti.
Papalığın Avignon'a Taşınması
Siyasi baskılar sonucu Papalık merkezi Fransa'daki Avignon kentine taşındı (70 yıl).
Cola di Rienzo'nun Tribünlüğü
Kendini halkın temsilcisi ilan eden Rienzo, Roma Cumhuriyeti'ni tekrar kurduğunu ilan etti.
Papalığın Roma'ya Dönüşü
Papa XI. Gregorius Avignon'dan kalıcı olarak Roma'ya döndü.
Vatikan Kütüphanesi
Papa V. Nicolaus, dünyanın en büyük elyazması kütüphanesini kurarak antik metinleri topladı.
Sistina Şapeli'nin İnşası
Papa IV. Sixtus, papalık seçimlerinin (Konklav) yapılacağı ünlü şapeli inşa ettirdi.
Yeni Aziz Petrus Bazilikası
Papa II. Julius, imparatorluk çapında bir kilise yapmak için eski bazilikayı yıktırıp yenisinin temelini attı.
Sistina Tavanının Tamamlanması
Michelangelo'nun 4 yıl boyunca iskelede yatarak çizdiği Adem'in Yaratılışı freskleri açıldı.
Roma'nın Yağması (Sack of Rome)
V. Karl'ın mutiny (isyan) çıkaran Alman-İspanyol paralı askerleri şehri aylarca yağmaladı.
Cizvit Tarikatının Kurulması
İgnatius Loyola, Katolik reformunun en sert savunucusu olan tarikatı Roma'da kurdu.
Gregoryen Takvimi
Papa XIII. Gregorius, Jülyen takvimindeki hatayı düzelterek bugün kullandığımız takvimi Roma'dan dünyaya ilan etti.
Giordano Bruno'nun Yakılması
Evrenin sonsuz olduğunu savunan filozof Bruno, Campo de' Fiori meydanında diri diri yakıldı.
Aziz Petrus'un Kutsanması
Bramante, Michelangelo ve Bernini'nin çalıştığı devasa kilise 120 yıl sonra resmen açıldı.
Barok Roma ve Bernini
Gian Lorenzo Bernini, Piazza Navona, Dört Nehir Çeşmesi ve Vatikan Meydanı'nı tasarladı.
Trevi Çeşmesi'nin (Aşk Çeşmesi) Başlaması
Antik su kemeri Aqua Virgo'nun sonuna Salvi tarafından muazzam Barok çeşme inşa edildi.
İspanyol Merdivenleri
Trinità dei Monti kilisesini İspanyol Meydanı'na bağlayan 135 basamaklı zarif merdivenler açıldı.
Roma Cumhuriyeti (Napolyon)
Napolyon'un orduları Roma'ya girdi, Papa'yı sürgüne gönderdi ve Fransız destekli cumhuriyet kurdu.
Napolyon'un İlhakı
Roma doğrudan Fransız İmparatorluğuna bağlandı ve antik eserlerde arkeolojik kazılar başlatıldı.
Garibaldi ve Roma Cumhuriyeti
Mazzini ve Garibaldi önderliğinde papalık tekrar devrilip milliyetçi bir cumhuriyet kuruldu (Fransızlar bastırdı).
Porta Pia Çatlağı (Breccia di Porta Pia)
İtalyan ordusu surlarda gedik açarak Roma'ya girdi ve Papa'nın dünyevi devleti yıkıldı.
Başkent Roma
Birleşik İtalya Krallığı'nın başkenti Floransa'dan alınarak tarihi hakkı olan Roma'ya taşındı.
Vittoriano Anıtı'nın Başlaması
Kral II. Vittorio Emanuele için Forum'un yanına devasa beyaz mermer anıt (Daktilo) inşa edilmeye başlandı.
Roma'ya Yürüyüş
Mussolini ve binlerce Kara Gömlekli faşist, Roma'ya yürüyerek hükümeti ele geçirdi.
Lateran Antlaşması
Mussolini ve Kilise anlaştı; Vatikan bağımsız bir ülke, Katoliklik ise devlet dini kabul edildi.
Via dei Fori Imperiali
Mussolini, Kolezyum'u Venedik Meydanı'na bağlayan devasa bulvarı yapmak için antik mahalleyi yıktırdı.
Cinecittà'nın Açılışı
Avrupa'nın en büyük sinema stüdyoları Roma'da Mussolini tarafından açıldı.
Açık Şehir Roma
İkinci Dünya Savaşı'nda bombalanmasını önlemek için Roma "açık şehir" (savunmasız) ilan edildi.
Müttefiklerin Roma'ya Girişi
Amerikan ordusu Nazileri kovalayarak Roma'yı Avrupa'da kurtarılan ilk eksen başkenti yaptı.
Roma Antlaşması
Avrupa Ekonomik Topluluğu'nu (AET) kuran antlaşma Roma'da Capitoline Tepesi'nde imzalandı.
Roma Yaz Olimpiyatları
Şehir, Antik kalıntıların (Baths of Caracalla, Basilica of Maxentius) içinde olimpiyatları düzenledi.
UNESCO Tarihi Mirası
Roma'nın antik surlar içindeki tarihi merkezi dünya mirası listesine eklendi.
Olimpiyat Stadı ve Dünya Kupası
Roma, FIFA Dünya Kupası finaline yenilenen Stadio Olimpico ile ev sahipliği yaptı.
Büyük Jübile
Papa II. Ioannes Paulus, 2000 yılı kutlamalarıyla milyonlarca Katolik hacıyı Roma'ya çekti.
Auditorium Parco della Musica
Renzo Piano'nun tasarladığı Avrupa'nın en büyük müzik kompleksi açıldı.
II. Ioannes Paulus'un Cenazesi
Tarihin en büyük cenaze törenine milyonlarca insan ve tüm dünya liderleri Vatikan'da katıldı.
İki Papanın Dönemi
Papa Benedictus'un istifası ve Franciscus'un seçilmesiyle modern tarihte ilk kez Vatikan'da iki papa bir arada yaşadı.
Aşk Çeşmesi Restorasyonu
Fendi'nin sponsorluğunda Trevi Çeşmesi temizlenerek bembeyaz orijinal haline döndürüldü.
G20 Roma Zirvesi
Pandemi sonrası dünyanın en büyük liderleri iklim ve ekonomi için Roma'da toplandı.
Kitle Turizmi ve Metro C Krizi
Roma, yılda 30 milyon turist ağırlarken, yer altından çıkan tarihi eserler yüzünden metroları bitirememektedir.